* पारुल भटनागर
जेव्हा आपण स्वयंपाकाचे तेल विकत घ्यायला जातो तेव्हा त्याची किंमत किती आहे, हे पाहातो. ज्या तेलाची किंमत आपल्याला कमी वाटते ते आपल्या आरोग्यासाठी चांगले आहे की नाही हे जाणून न घेताच आपण अनेकदा ते खरेदी करतो. प्रत्यक्षात तेलाचा थेट संबंध आपल्या आरोग्याशी आणि हृदयाशी असतो. म्हणूनच हे समजून घेणे फार महत्वाचे आहे की, स्वयंपाकाचे तेल काळजीपूर्वक निवडायला हवे, जेणेकरून तुमचे जेवण चविष्ट बनण्यासोबतच तुमच्या हृदयाचे आरोग्यही चांगले राहील.
तुम्हाला हे जाणून आश्चर्य वाटेल की, भारतात दरवर्षी सुमारे १२ लाख तरुण हृदयविकाराच्या झटक्याने आपला जीव गमावतात, ही अत्यंत चिंताजनक आकडेवारी आहे. त्यामुळे वेळीच सावध होण्याची गरज आहे.
चला तर मग जाणून घेऊया कोणते तेल आपल्या आरोग्यासाठी चांगले आहे :
संतृप्त असंतृप्त तेल
हार्वर्ड मेडिकल स्कूलच्या एका संशोधनानुसार, जर आपल्याला आपले हृदय निरोगी ठेवायचे असेल तर आपण असंतृप्त तेल म्हणजेच चांगल्या चरबीचे सेवन करू शकतो, ज्याला पॉली अनसॅच्युरेटेड फॅट आणि मोनो अनसॅच्युरेटेड फॅट म्हणतात. हे खोलीच्या तपमानावर आधारित द्रव आहे. ओमेगा ३ फॅटी अॅसिड, जे असंतृप्त चरबी आहे, ते आपल्या आरोग्यासाठी खूप चांगले मानले जाते. हे फॅट्स हृदयविकाराचा झटका आणि स्ट्रोकचा धोका लक्षणीयरीत्या कमी करतात.
याशिवाय ते शरीरातील वाईट कोलेस्ट्रॉलचे प्रमाण कमी करून चांगल्या कोलेस्ट्रॉलचे प्रमाण वाढवण्याचे काम करते. यासोबतच ते आपल्या रक्तदाबाची पातळी नियंत्रित ठेवते आणि आपल्या धमन्या कडक होऊ देत नाही. दुसरीकडे सॅच्युरेटेड फॅट्स, ज्यांना वाईट फॅट्स असेही म्हणतात, आपण ते खाणे टाळले पाहिजे आणि जरी तुम्ही ते खाल्ले तरी खूप कमी प्रमाणात खा, कारण ते आपले कोलेस्ट्रॉल वाढवण्याचे काम करते.
हे खोलीतील तपमानावर चांगले राहते. तुम्ही कृत्रिम ट्रान्स फॅट्सपासून लांब राहा, कारण ते हृदयविकाराचा झटका, स्ट्रोक, कर्करोग, लठ्ठपणा इत्यादी वाढवण्याचे काम करतात.
माहितीपूर्ण तथ्य
जर तुमच्या शरीराला रोज २००० कॅलरीजची गरज असेल तर तुम्ही त्यातील २०-२५ टक्के कॅलरीज फॅटमधून घ्याव्यात आणि ही फॅट असंतृप्त फॅट आहे याची खात्री करून घ्यावी. तुम्ही जर सॅच्युरेटेड फॅट घेत असाल तर त्याची मर्यादा ठरवा म्हणजे फक्त ५-६ टक्के घ्या.
कोणते तेल हृदयासाठी आहे आरोग्यदायी
ऑलिव ऑइल : तज्ज्ञ आणि पोषणतज्ज्ञांच्या सल्ल्यानुसार ऑलिव्ह ऑईल आरोग्यासाठी खूप फायदेशीर आहे. त्यामुळे तुम्ही अजिबात विचार न करता स्वयंपाकासाठी ते निवडू शकता. मुळात हे तेल मोनोअनसॅच्युरेटेड आहे. यात ओलेइक अॅसिड नावाचे एक प्रमुख फॅटी अॅसिड असते, जे शरीरातील जळजळ, कर्करोग आणि हृदयविकारापासून संरक्षण करण्यास मदत करते. तसेच, त्यात मोठया प्रमाणात शक्तिशाली अँटिऑक्सिडंट्स असतात, जे तुमच्या रक्तातील कोलेस्ट्रॉलला ऑक्सिडेशनपासून वाचवून हृदयरोगाचा धोका मोठया प्रमाणात कमी करतात.
स्ट्रोक किंवा झटका हे जगातील मृत्यूचे दुसरे प्रमुख कारण आहे. एका संशोधनात सुमारे १.५ लाख लोकांचा समावेश करण्यात आला होता, ज्यामध्ये असे आढळून आले की जे लोक सतत ऑलिव्ह ऑइलचे सेवन करतात त्यांच्यामध्ये स्ट्रोकचा धोका लक्षणीय प्रमाणात कमी होतो.
रक्तदाब आणि खराब कोलेस्टेरॉल नियंत्रित करण्यासोबतच ऑलिव्ह ऑईल रक्तवाहिन्यांचे कार्य सुधारून तुमचे हृदय निरोगी बनवण्याचे काम करते. यामध्ये अँटीकार्सिनोजेनिक गुणधर्मही कर्करोगाचा धोका मोठया प्रमाणात टाळण्यास मदत करतात. म्हणूनच स्वयंपाक करताना ऑलिव्ह ऑईलचा वापर फायदेशीर ठरतो.
कॅनोला तेल : जर तुम्ही हृदय किंवा कोलेस्ट्रॉलच्या आजाराने त्रस्त असाल किंवा त्यापासून स्वत:चे संरक्षण करू इच्छित असाल तर कॅनोला तेल तुमच्यासाठी सर्वात सुरक्षित आणि आरोग्यदायी पर्याय आहे, कारण यात चांगले फॅट्स तसेच जीवनसत्त्व अ आणि जीवनसत्त्व के चे गुणधर्म असतात. हे कोलेस्ट्रॉलविरहित आहे. यामध्ये अनसॅच्युरेटेड फॅट्स असण्यासोबतच मोठया प्रमाणात ओमेगा ३ फॅटी अॅसिड अल्फा लिनोलेनिक अॅसिड असते, जे तुमचा रक्तदाब, कोलेस्टेरॉलचा दाह नियंत्रित करून तुमच्या हृदयाची विशेष काळजी घेण्याचे काम करते.
अनेक आरोग्य संस्थांनी कॅनोला तेलाचे हृदय स्मार्ट तेल म्हणून वर्णन केले आहे, कारण त्यात ० टक्के ट्रान्स फॅट तसेच उच्च पातळीचे मोनोअनसॅच्युरेटेड फॅट असते, जे तुम्हाला हृदय आणि मधुमेहासारख्या घातक आजारांपासून दूर ठेवण्याचे काम करते.
अॅवोकॅडो तेल : यात भरपूर मोनोअनसॅच्युरेटेड फॅट असते, म्हणजेच त्यात हेल्दी फॅट्स तसेच अँटिऑक्सिडंट्स असतात, ज्याचा थेट संबंध खराब कोलेस्ट्रॉलची पातळी कमी करण्यासोबतच चांगल्या कोलेस्ट्रॉलची पातळी वाढवण्याशी असतो. ७० टक्के अॅवोकॅडो तेलामध्ये ओलिक अॅसिड असते, जे हृदयाच्या आरोग्याची काळजी घेते. कोलेस्ट्रॉलची पातळी सामान्य ठेवल्याने, हृदय योग्यरित्या कार्य करण्यास सक्षम होते.
या तेलाचे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यात मोनोअनसॅच्युरेटेड फॅट मोठया प्रमाणात असते, जे पोषक तत्वांचे शोषण करण्यास मदत करते, तसेच ते शरीराला पॉलीफेनॉल नावाच्या अँटीऑक्सिडंट विरहित रॅडिकल्सपासून संरक्षण देण्यासही उपयुक्त ठरते. हे तेल फक्त हृदयासाठीच नाही तर तुमच्या एकूण आरोग्यासाठीही फायदेशीर आहे.
सूर्यफूल तेल : अनेक अभ्यासांमध्ये असे आढळून आले आहे की, सूर्यफूल तेलामध्ये ८० टक्के असंतृप्त चरबी असते, जी हृदयासाठी खूप चांगली मानली जाते. त्यात सॅच्युरेटेड फॅट्स नसतात. त्यामुळे ते शरीरातील कोलेस्ट्रॉलची पातळी नियंत्रित ठेवण्यासही मदत करतात. सॅच्युरेटेड फॅट्सच्या तुलनेत ते शरीराला लगेच ऊर्जा देण्याचे काम करतात. तसेच, यामध्ये असलेले अँटिऑक्सिडेंट रोगप्रतिकारक शक्ती मजबूत करतात, ज्यामुळे जिवाणू आणि विषाणू शरीरात सहज प्रवेश करू शकत नाहीत. यात असलेली प्रथिने ऊतींच्या दुरुस्ती आणि बांधणीसाठी उपयुक्त ठरतात.
तीळाचे तेल : तिळाचे तेल अँटिऑक्सिडंट्सने परिपूर्ण असते तसेच यात जीवनसत्त्व ई, फायटोस्टेरॉल, सेसामोल आणि सेसमिनॉल असते, जे तुमच्या शरीरातील मुक्त रॅडिकल्सशी लढण्यास मदत करतात. त्यात ओमेगा ३, ओमेगा ६ आणि ओमेगा ९ फॅटी अॅसिड संतुलित प्रमाणात असते. हे हृदयविकार रोखण्यासाठी कार्य करतात.
अभ्यासानुसार, तिळाचे तेल उच्च कोलेस्ट्रॉलची पातळी कमी करते, ज्यामुळे हृदयाशी संबंधित रोगांचा धोका कमी होतो. त्यात ४१ टक्के पॉलीअनसॅच्युरेटेड फॅट आणि ३९ टक्के मोनोअनसॅच्युरेटेड फॅट असते. म्हणूनच हे तेल हृदयासाठी खूप चांगले मानले जाते. यासोबतच, मॅग्नेशियमचा चांगला स्रोत असल्याने ते रक्तदाब नियंत्रित ठेवण्याचे काम करते.
