* मोनिका गुप्ता
रमा आणि मनोज यांच्या रोजच्या भांडणामुळे शेजारचे लोकही वैतागले. दोघांचे लग्न होऊन फक्त ३ वर्षे झाली आहेत आणि या ३ वर्षांत त्यांच्यात प्रेमापेक्षा फालतू मुद्द्यांवर जास्त वाद होतात. पब्लिक स्कूलमध्ये शिक्षिका असलेली रमा आणि सरकारी बँकेत मॅनेजर असलेला मनोज हे दोघेही कामावरून लवकर सुटतात, तरी दोघेही एकत्र वेळ घालवू शकत नाहीत.
खरंतर मनोज लवकर येऊनही घरी येत नाही. मित्रांसोबत बाहेर वेळ घालवतो. त्याची ही सवय रमाला अजिबात आवडत नाही. त्यामुळे रोज रात्री दोघांमध्ये कडाक्याचे भांडण होते. रविवारीही दोघेही कमी बाहेर फिरायला जातात, त्यामुळे त्यांच्यातील अंतर वाढू लागले. छोट्या-छोट्या गोष्टींवरून सुरू झालेली भांडणे त्यांच्या आयुष्यावर अधिराज्य गाजवत होती.
एके दिवशी रमाने शाळेतून सुट्टी घेतली पण ती मनोजचा टिफिन करण्यासाठी पहाटे उठली. रमा किचनमध्ये नाश्ता बनवत होती तेवढ्यात मनोज रमाकडे आला आणि म्हणाला, ‘‘मी आज नाश्ता घेऊन जाणार नाही.’’
या गोष्टीचा रमाला खूप राग आला. ती मनोजला म्हणाली, ‘‘तू बाहेरच राहतोस, बाहेरच खातो-पितोस, मग तू माझ्यासोबत का आहेस? मी सकाळी लवकर उठून नाश्ता बनवण्याच्या तयारीला लागले होते. तुला नाश्ता न्यायचा नव्हता तर तू मला रात्रीच सांगायचे होते.’’ असं म्हणत रमा रागाने किचनमधून तिच्या खोलीत गेली.
तेवढ्यात मनोजही खोलीत आला आणि रमावर ओरडायला लागला, ‘‘तुला छोट्या-छोट्या गोष्टी समजत नाहीत. मी लग्न का केलं तेच कळत नाही.’’
लग्नाचे नाव ऐकताच रमानेही उलट उत्तर द्यायला सुरुवात केली, ‘‘तुझे म्हणणे बरोबर आहे, मला माहित नाही तो कोणत्या प्रकारचा ज्योतिषी होता ज्याने आपली कुंडली पाहून ३६ पैकी ३२ गुण जुळवले होते. गुण तर आता पाहायला मिळत आहेत.’’
वर्चस्व गाजवते अंधश्रद्धा
जेव्हा तिची कुंडली मनोजच्या कुंडलीशी जुळवत होते त्या दिवसाला आजही रमा कोसते. दोघांच्या कुंडल्या पाहून ज्योतिषांनी कौतुकाचा वर्षाव केला.
ज्योतिषांनी रमाच्या आईला सांगितले होते, ‘‘तुझी मुलगी खूप आनंदी होईल. दोघांमध्ये ३२ गुण जुळले आहेत. या आधारावर दोघांचेही आपापसात चांगले जमेल.’’
पण असं काय झालं की दोघांनीही एकमेकांना कधीच समजून घेतलं नाही? धर्म कोणताही असो, लग्नाला एक वेगळेच महत्त्व आहे. पण हिंदू धर्मात जन्मकुंडली जुळवण्याबाबत इतका ढोंगीपणा होतो की तो इतर क्वचितच बघायला मिळतो.
किंबहुना दोन कुटुंबे एकत्र येणार असताना नुसत्या बोलण्याने नाती जुळत नाहीत. यामध्येही अंधश्रद्धा वरचढ आहे. असे म्हटले जाते की जर मुलगा किंवा मुलगी यांची कुंडली ज्योतिषी किंवा पंडित यांना दाखवली नाही आणि दोघांचे गुण जुळले नाहीत तर त्यांना भविष्यात अनेक समस्यांना सामोरे जावे लागू शकते. वास्तविक, हे सर्व ज्योतिषांनी पसरवलेले भ्रमाचे जाळे आहे, ज्यात दोन्ही यजमानांना अडकवून त्या दोघांचे खिसे खाली केले जातात.
जन्मकुंडलीच्या नावाखाली तुटणारी नाती
ज्योतिषांच्या मते, जन्मकुंडली दाखवल्याने नातेसंबंध मजबूत होण्यास आणि दोन कुटुंबांचे जुळण्यास मदत होते. पण कुंडली दाखवल्याने खरेच नातेसंबंध सुधारतात का? कुंडली जुळली तरीही नाती तुटतात आणि दोन कुटुंबांचे मिलनही अपूर्ण राहते. मुलगा आणि मुलगी दोघेही कितीही शिकलेले असले, एकमेकांसाठी कितीही परफेक्ट असले, गुण जुळले नाहीत किंवा त्यांच्या कुंडलीत काही दोष दिसला, तर तिथेच नाते तुटते.
हिंदू धर्मानुसार, जर एखाद्या मुलाचे किंवा मुलीचे १८ पेक्षा कमी गुण जुळले तर ते एकमेकांसाठी परफेक्ट नाहीत. त्यांच्या वैवाहिक जीवनात नेहमीच अडचणी येतात. म्हणूनच ज्योतिषी आणि पंडित असे संबंध जोडण्यास मनाई करतात किंवा दोष दूर करण्यासाठी विविध उपाय सुचवतात किंवा असे म्हणा ना की स्वत:च्या भ्रमजालात अडकवतात. दोष आणि ग्रहांच्या नावावर ते लोकांना रोपांशी लग्ने लावायला सांगतात आणि पूजेच्या नावाखाली प्रचंड पैसा गोळा करून आपले खिसे भरतात.
बिग बॉसचे माजी स्पर्धक राहिलेले आणि राजकीय कुटुंबातील राहुल महाजन यांना सर्वजण ओळखतात. राहुल तिसऱ्यांदा नवरदेव बनले आहेत. त्यांचे पहिले लग्न श्वेता सिंगसोबत २००६ मध्ये संपूर्ण हिंदू रितीरिवाजाने झाले होते. पण त्यांचे पहिले लग्न अवघ्या २ वर्षांनी घटस्फोटात संपले. त्यानंतर राहुलने डिम्पी गांगुलीसोबत २०१० मध्ये राष्ट्रीय टेलिव्हिजनवर ‘राहुल दुल्हनिया ले जायेंग’ या रिअॅलिटी शोमध्ये दुसरे लग्न केले.
पण त्यांचे लग्नदेखील फक्त ४ वर्षे टिकले. राहुलने आता तिसरे लग्न केले आहे. २० नोव्हेंबर २०१८ रोजी राहुलने त्याच्यापेक्षा १८ वर्षांनी लहान कझिकिस्तानी मॉडेल नताल्या इलिनाशी लग्न केले. नताल्याशी लग्न करताना राहुलकडे कोणतीच कुंडली नव्हती. अशा परिस्थितीत राहुलचे हे लग्न पुढे टिकलं तर ज्योतिषांच्या तोंडावर ती मोठी चपराक असेल. पण इथे प्रश्न राहुलच्या तिसऱ्या लग्नाचा नसून त्याच्या आधीच्या दोन लग्नांचा आहे.
राहुलचे पहिले आणि दुसरे लग्न हिंदू रीतिरिवाजानुसार झाले, जिथे ज्योतिषांना बोलावले गेले, कुंडल्या जुळवल्या गेल्या, मंत्र पठण केले गेले, परंतु या सर्वांचा राहुल आणि त्याच्या माजी पत्नींच्या जीवनावर कोणताही सकारात्मक परिणाम झाला नाही आणि त्यांचे नाते कुंडलीच्या पानांपर्यंतच मर्यादित राहिले.
धर्मग्रंथानुसार
हिंदू धर्मात रामायण खूप वाचले जाते आणि त्याची पूजाही केली जाते. पण ज्या रामायणाची लोक पूजा करतात त्याच रामायणात सीता आणि राम अपूर्ण का राहिले? दोघांच्याही आयुष्यात एवढा त्रास का झाला? तर राम आणि सीता यांचा विवाह ऋषी आणि ब्राह्मणांच्या देखरेखीखाली झाला होता. या दोघांच्या कुंडलीत ३६ पैकी ३६ गुण जुळले असले तरी सीतेचे आयुष्य सुरुवातीपासून शेवटपर्यंत संकटांनी भरलेलेच राहिले. सीतेला नवऱ्याचा जास्त सहवास मिळाला नाही.
सत्य हे आहे की कुंडली जुळवणे हा पंडित आणि ज्योतिषांनी निर्माण केलेला भ्रम आहे, ज्यात प्रत्येकजण अडकत आहे. जेव्हा आई-वडील आपल्या मुलांसाठी स्थळं शोधतात तेव्हा ते स्वत: मुला-मुलीसह कुटुंबातील सदस्यांना भेटतात. जर स्थळ आवडलं की ते मुला-मुलीला एकमेकांशी बोलायला देतात.
इथपर्यंत सर्व काही ठीक आहे. पण यापलीकडची प्रक्रिया कोणत्याही नव्या नात्यासाठी कठीण होऊन बसते. पुढील प्रक्रियेत कुंडली जुळवण्यासाठी ज्योतिषांना बोलावले जाते. कुंडली जुळली आणि गुण जुळले तर दोन्ही कुटुंब लग्नाच्या तयारीला लागतात. पण कुंडली जुळली नाही, काही दोष आढळला तर काय होईल?
जेव्हा मुलगा-मुलगी आणि त्यांचे कुटुंबिय एकमेकांना पसंत करतात, तेव्हा कुंडलीचा हा गोंधळ का? जरा विचार करा, इतके दिवस बोलल्यावर मुला-मुलींना एकमेकांबद्दल ओढ वाटू लागते. अशा परिस्थितीत नाते तुटले तर त्यांच्या मानसिक स्तरावर काय परिणाम होईल?
मात्र, ज्योतिषांच्या मते प्रत्येक दोषावर उपाय आहे. पण कशाचीच खात्री नाही. या भीतीमुळे लग्न तुटतात. जर कोणाला मंगळ दोष असेल तर त्याने मंगळ दोष असलेल्या व्यक्तीशीच लग्न करावे, असे केल्याने दोघांचेही आयुष्य सुखी राहते. पण जर मुलगी मंगळ दोष असलेली असेल आणि मुलगा नसेल तर लग्नानंतर आधी नवऱ्याचा मृत्यू होतो असे म्हणतात. यासाठी ज्योतिषांनी अनेक उपाय सांगितले आहेत जसे की प्राण्याशी विवाह, केळी किंवा पिंपळाच्या झाडाशी विवाह. लग्नापूर्वी मुलीला त्यांच्याशी लग्न करावे लागते. असे केल्याने मंगळ दोष दूर होतो. झाडाझुडपाशी लग्न केल्याने खरेच नवऱ्याचे आयुष्य वाढते का?
आज लोक या सर्व गोष्टींना इतके घाबरले आहेत की त्यांचा स्वत:वरचा विश्वास उडत चालला आहे. त्यामुळे सर्वजण ज्योतिषांच्या तालावर नाचताना दिसतात. केवळ ग्रामीण लोकच या गोष्टींवर विश्वास ठेवतात असे नाही, तर सुशिक्षित लोकही या अंधश्रद्धेवर तितकेच विश्वास ठेवतात.
मंगळ दोषात किती तथ्य?
आज लोक आधुनिक झाले आहेत, पण केवळ त्यांच्या पेहरावामुळे. मानसिकदृष्ट्या लोक अजूनही अंधश्रद्धेच्या जाळ्यात अडकले आहेत. म्हणूनच आपण आपल्या दिवसाची सुरुवात कुंडली पाहून करतो. कोणतेही काम करण्यापूर्वी देवाचे स्मरण करतो आणि ज्योतिषाला हस्तरेषा दाखवतो. त्यामुळेच आज धर्माच्या नावाखाली त्यांचा धंदा फोफावत आहे.
बॉलीवूड अभिनेत्री ऐश्वर्या राय आणि अभिनेता अभिषेक बच्चन यांच्या लग्नाची त्यावेळी बरीच चर्चा झाली होती. जरी हे लग्न दोन प्रसिद्ध व्यक्तींमध्ये झाले असले तरी, लग्नात अंधश्रद्धा आणि ग्रहांच्या संदर्भात चर्चा झाल्यामुळे हे लग्न अधिक प्रसिद्ध झाले.
वास्तविक ऐश्वर्याच्या कुंडलीत मंगळ दोष होता. त्यांच्या साखरपुड्यानंतर जेव्हा ज्योतिषांनी कुंडली जुळवून पाहिल्या तेव्हा ऐश्वर्याच्या कुंडलीत मंगळ दोष आढळून आला. ऐश्वर्याच्या मंगळ दोषाची बातमी देशभर पसरली होती. ज्योतिषी आणि पंडितांनी सांगितले की हा विवाह यशस्वी होणार नाही. यासाठी ऐश्वर्याला मंगळ दोष दूर करावा लागेल. तिला अभिषेकशी लग्न करायचे असेल तर तिला पिंपळ किंवा केळीच्या झाडाशी लग्न करावे लागेल. ज्योतिषांनी असेही सांगितले की जर ऐश्वर्याने या उपायांशिवाय लग्न केले तर तिच्या वैवाहिक जीवनात दुर्भाग्य येईल आणि अशुभ होईल, ज्याचा परिणाम अभिषेकवर होईल.
या संपूर्ण प्रकरणावर प्रसिद्ध ज्योतिषी चंद्रशेखर स्वामी यांनी एका वृत्तपत्राला सांगितले होते की, ‘‘अभिषेक आणि ऐश्वर्या दोघेही माझ्याकडे सल्ल्यासाठी आले होते. मी दोघांनाही प्राचीन शिवमंदिरात पूजा करण्याचा सल्ला दिला होता.’’
या सर्व वादानंतर ऐश्वर्या आणि अभिषेकचे लग्न झाले. मात्र, ऐश्वर्याने झाडाशी लग्न केल्याचे सिद्ध होऊ शकले नाही. एका मुलाखतीत अमिताभ बच्चन यांना जेव्हा विचारण्यात आले की ऐश्वर्याने मंगळ दोष दूर करण्यासाठी झाडाशी लग्न केले आहे का, तेव्हा ते म्हणाले, ‘‘कुठे आहे ते ?ाड. कृपया मला दाखवा, ऐश्वर्याने एकदाच लग्न केले आहे आणि ती व्यक्ती म्हणजे मा?ा मुलगा अभिषेक बच्चन. जर तुम्ही अभिषेकला ?ाड मानत असाल तर ती वेगळी गोष्ट आहे.’’
मंगळ दोष दूर करण्यासाठी ऐश्वर्याने कोणत्याही प्रकारच्या ?ाडाशी लग्न केले नसल्याचे अमिताभ यांच्या वक्त्व्यावरून स्पष्ट ?ाले. याचा अर्थ मंगळ दोष असूनही ऐश्वर्या आणि अभिषेक त्यांच्या वैवाहिक जीवनात खूप आनंदी आहेत. ज्याप्रमाणे ज्योतिषांनी लग्नाच्यावेळी अशुभ होईल असे सांगितले होते, तसे आजपर्यंत काहीही ?ालेले नाही.
यातून एकच अर्थ निघतो की मंगळ असणे, हा दोष किंवा अशुभ नाही. ही एक अशी भीती आहे की लोक त्याखाली दबले जात आहेत आणि या भीतीचा फायदा घेण्याचा प्रयत्न धर्माचे व्यापारी करत आहेत.
धर्माच्या नावाखाली चालणारा धंदा
हिंदू आपली कुंडली पंडित किंवा ज्योतिषाला दाखवतो. पण जरा विचार करा, जर तो पंडित दुसऱ्या धर्माचा अनुयायी असेल तर? धर्माच्या नावाखाली हा धंदा एवढा वाढला आहे की लोक आपली खरी ओळख लपवून या व्यवसायात उतरत आहेत. आज लोक इतके अंधश्रद्धाळू बनले आहेत की जीवन अधिक चांगले आणि साधे बनवण्याच्या लोभापोटी ते अशा लोभी भोंदूंची मदत घेत आहेत.
काही वर्षांपूर्वी दिल्लीतील हौजखास येथील अशाच एका बाबाचा व्यवसाय कोलमडला होता. वास्तविक हा बाबा लोकांचे भविष्य आणि कुंडली पाहत असे. तुम्हाला हे जाणून आश्चर्य वाटेल की या बाबाचे खरे नाव युसूफ खान होते. हा माणूस अनेक वर्षांपासून नाव बदलून हा व्यवसाय चालवत होता.
तुम्हाला असे अनेक बाबा सापडतील ज्यांना लिहिता-वाचता येत नसेल पण जन्मकुंडली आणि भविष्य कसे वाचावे हे चांगलेच माहीत असेल. कुंडली दाखवणे आणि जुळवणे हे फक्त हिंदू धर्मातच घडते, इतर कोणत्याही धर्मात, समाजात, संघटनेत किंवा जातीत अशी प्रथा नाही. त्यामुळे इतर धर्माचे लोकही या व्यवसायात सामिल होऊ लागले आहेत. आजच्या काळात अशा नाम बदलू ज्योतिषी आणि कुंडलीवर विश्वास ठेवणे सारखेच आहे
