वेडिंग स्पेशल : लग्नानंतर तीर्थयात्रा करण्याऐवजी इथे जा

* रेणू गुप्ता

दुपारी किचनचे काम आटोपून मी माझ्या बेडरूममध्ये बेडवर पडून होतो तेव्हा मला जाग आली तेव्हा माझा मोबाईल वाजला. फोन स्क्रीनवर माझी बेस्टी निर्विकाचे नाव पाहून मी आनंदाने उडी मारली.

“यार, तू तुझ्या हनिमूनला इतके दिवस घालवलेस, तू मला एकदाही फोन केला नाहीस माझी तब्येत विचारण्यासाठी. आता तुला विहान मिळाला आहे. आता मी कुठे आहे, बेस्टी, कसली बेस्टी?” मी निर्वीला म्हणालो.

“अहो मिनी, रागावू नकोस मित्रा. गेले काही दिवस इतके व्यस्त होते की विचारायलाच नको. मग जेव्हा मी पुष्करसारखे तीर्थक्षेत्र माझे हनिमून स्पॉट म्हणून निवडले तेव्हा त्यातही मोठा गोंधळ झाला. विहानला त्याच्या हनीमूनसाठी पुष्कर अजिबात आवडला नाही. यामुळे तो मला दोन्ही दिवस विचारत राहिला की तू मधुचंद्राला आला आहेस की तीर्थयात्रेला? खरं तर, हनिमूनसाठी पुष्करची माझी निवड खूप चुकीची होती. मंदिर, पंडित, पुजारी, घंटांचा आवाज, मंत्र, प्रत्येक पायरीवर पूजा.

विहान बोलू लागला, “तुमच्या हनिमूनसाठी प्रत्येक कानाकोपऱ्यात मंदिरे असलेल्या या शहराचा विचार केला आहे का? जिथे मूड थोडा रोमँटिक असेल तिथे एक मंदिर दिसायचे आणि रोमान्सचा संपूर्ण मूडच बिघडायचा.

निर्वीचे हे शब्द ऐकून मी जोरात हसलो, “मूर्ख मुलगी, तू हनिमून डेस्टिनेशन म्हणून पुष्करसारखे धार्मिक शहर का निवडलेस? संपूर्ण राजस्थानमध्ये इतरही चांगली ठिकाणे आहेत. चित्तोड, उदयपूर कुठेही गेले असते. तुझी ही सुई पुष्करवरच का अडकली? अखेर मी पण ऐकावं का?

“हे मिनी, तुला माहित आहे की तलाव, नद्या आणि नाले मला खूप आकर्षित करतात. मी निसर्गप्रेमी आहे. तिचे सौंदर्य मला नेहमीच आकर्षित करते. काही वर्षांपूर्वी मी पुष्करला गेलो होतो. मग तिथल्या मोठमोठ्या सुंदर गुलाबाच्या बागा आणि सुंदर तलाव बघून वाटलं की हनिमूनला पुष्करला नक्की जाईन. पण लग्नात बिझी असल्यामुळे मी गुगलला विसरलो की या २-३ महिन्यात गुलाब फुलतात की नाही? तुझ्यासारखा पर्यटक मी कधीच पाहिला नाही असे विहानला टोमणे मारण्याव्यतिरिक्त, या ऋतूत तिथे गुलाब फुलतात की नाही हे न शोधता तू हनिमून तिथेच ठरवलास,” निर्वी शांत आवाजात म्हणाली.

“तुम्ही याचा एकदाही विचार केला नाही.”

पुष्करसारखे धार्मिक स्थळ मंदिरांनी भरलेले असेल आणि मंदिरांचा आणि प्रणयाचा संबंध नाही.

“यार, माझ्या सासूबाई आणि आजी-सासऱ्यांचाही ही जागा निश्चित करण्यात महत्त्वाचा वाटा आहे. दोघेही म्हणाले, “देवाच्या आशीर्वादाने जर एखाद्या पवित्र ठिकाणी जीवनाची सुरुवात होत असेल तर यापेक्षा चांगले दुसरे काहीही नाही.” त्यामुळे हनिमूनसाठी पुष्करची निवड करतानाही हा घटक खूप महत्त्वाचा होता.

“निर्वी तुला काही होणार नाही, तू फक्त कपड्याचा तुकडाच राहशील,” यावेळी मी हसत हसत तिला चिडवले.

“हो मित्रा, दोन महत्त्वाच्या सुट्ट्या पुष्करमध्ये घालवल्या होत्या आणि विहानला चिडचिड होत होती. पुष्करच्या तुलनेत उदयपूरमध्ये प्रत्येक दुसऱ्या टप्प्यावर रोमँटिक मूड त्यामुळे तिथे आम्ही आमच्या हनिमूनचा खूप आनंद लुटला.”

“तुम्ही आता अनुभवी आहात. प्रत्येक विवाहित जोडप्याने लग्नानंतर हनिमून ट्रिपची योजना आखली पाहिजे असे तुम्हाला वाटते का? हनिमून खरोखरच विवाहित जोडप्याच्या सुखी भविष्याचा पाया घालतो का?” मी निर्वीला विचारले.

यावर निर्वी म्हणते-

परस्पर समंजसपणाचा विकास “हनिमून म्हणजे आयुष्यातील व्यस्ततेतून चोरीला गेलेला मौल्यवान वेळ जेव्हा दोन लोक, पूर्णपणे नवीन वातावरणात वाढलेले आणि एकमेकांसाठी बरेचसे अनोळखी, एकमेकांना चांगले समजून घेतात आणि एकमेकांचे स्वभाव, सवयी, मूल्ये, जीवनशैली, जीवन समजून घेतात. वृत्तीनुसार स्वतःला घडवून पूर्णपणे नवीन मार्गाने जीवन जगण्याची तयारी सुरू करणे.

“या प्रवासादरम्यान विहान आणि मी आमची जीवनमूल्ये आणि तत्त्वे एकमेकांसमोर मांडली. हनिमून ट्रिपच्या या एकांतात, आम्हाला एकमेकांच्या मानसिकतेबद्दल आणि व्यक्तिमत्त्वाविषयी सखोल जाणून घेण्याची संधी मिळाली, जी निश्चितच आमच्यामध्ये समजूतदारपणा वाढवण्यास आणि आमच्या भावी आयुष्याला एकत्रितपणे सकारात्मक दिशा देण्यासाठी उपयुक्त ठरेल.

एकमेकांकडून अपेक्षा आणि अपेक्षा यांचा आढावा

“या कालावधीने आम्हाला एकमेकांच्या अपेक्षा आणि अपेक्षांचा आढावा घेण्याची संधी दिली. एक पत्नी म्हणून त्याला माझ्याकडून कोणत्या मानसिक आणि भावनिक आधाराची अपेक्षा आहे, हे विहानने मला उघड केले. नवरा म्हणून मला त्याच्याकडून काय हवे आहे, यावर मी त्याच्याशी चर्चा केली.

मानसिक तणावापासून मुक्तता

“लग्नाच्या 2-3 महिन्यांपूर्वी, तयारी आणि त्यासाठी मोठ्या प्रमाणात पैशाची व्यवस्था केल्यामुळे आम्ही दोघेही खूप मानसिक तणावाखाली होतो. तसेच, आम्ही विहान आणि त्याचे आई-वडील आणि भावंडंसोबत एकाच घरात राहत होतो. एक जबाबदार सून, वहिनी आणि वहिनी म्हणून यशस्वीपणे जुळवून घेण्याचा ताण काही प्रमाणात माझ्या मनावरही होता.

“विहानला काळजी वाटत होती की तो पती म्हणून प्रत्येक बाबतीत माझ्या अपेक्षा पूर्ण करू शकेल की नाही. आमच्या कुटुंबापासून दूर असलेल्या उदयपूरसारख्या शांत आणि सुंदर ठिकाणी बाहेरच्या हस्तक्षेपाशिवाय एकमेकांसोबत दर्जेदार वेळ घालवून आम्हा दोघांनीही या तणावातून बऱ्याच अंशी आराम मिळवला.

जीवनातील आनंदी बदलांवर लक्ष केंद्रित करा

“या हनिमून दरम्यान, आम्ही दोघेही एकमेकांवर पूर्णपणे लक्ष केंद्रित केले होते, ज्यामुळे आम्हाला आमच्या नवीन नातेसंबंधाने आमच्या जीवनात जे सुखद बदल घडवून आणले आणि जे आम्ही दोघांनी अनुभवले त्यावर लक्ष केंद्रित करण्याची संधी मिळाली.

“एकमेकांच्या सहवासात घालवलेले दिवस आणि एकांतात एकमेकांशी संवाद साधताना मला विहान आणि माझ्या एकमेकांची कंपनी, जवळीक, साहस, एकत्र असलेले सकारात्मक अनुभव, उत्कटता आणि मजा आणि रोमान्स यासारख्या गरजांची जाणीव झाली आणि आम्ही दोघे त्या पूर्ण करण्यासाठी काम करत आहोत. आम्हाला गरजेची जाणीव झाली आणि त्यामुळे आमच्या परस्पर बांधिलकीला एक नवीन आयाम मिळाला.

“मग माझ्या प्रिये, तुला समजले का? मी आता खात्रीने म्हणू शकतो की हनिमून हा विवाहित जीवनाच्या प्रवासातील एक संस्मरणीय मैलाचा दगड आहे, जो नवविवाहित जोडप्याच्या सुवर्ण भविष्यासाठी निश्चितपणे एक मजबूत पाया आहे.

कसे सजवावे स्वप्नातील घर?

* गरिमा पंकज

घर म्हणजे स्वप्नांचे निवासस्थान जिथे तुम्ही तुमच्या कुटुंबातील सदस्यांसोबत जीवनातील सुख-दु:ख वाटून घेता. या घराची सजावट अशी असावी की जेव्हा तुम्ही घरात असाल तेव्हा तुम्हाला तुमच्या अवतीभवती शांततेची अनुभूती मिळेल.

घर मालकीचे असो किंवा भाडयाचे, तुम्ही एकटे राहात असाल किंवा कुटुंबासोबत, जर ते घर आकर्षक आणि आरामदायी असेल तर मनाला आनंद आणि आराम देते. त्या घरात तुम्ही जो काही वेळ घालवता तो तुमचा असतो. त्यामुळे घराची देखभाल आणि सजावटीकडे लक्ष देणे गरजेचे आहे. घराच्या सजावटीत वेळोवेळी मोठे बदल करा आणि चांगल्या इंटीरियरचा आनंद घ्या. विशेषत: सणासुदीच्या काळात घर आकर्षक बनवण्याचे तुमचे छोटे छोटे प्रयत्न सणाचा आनंद द्विगुणित करतात.

चला तर मग, तुमच्या घराचे आतील भाग आकर्षक कसे बनवायचे ते जाणून घेऊया :

भिंतीना रंगकाम करा

तुम्ही असे केल्यास, तुम्हाला फार कमी खर्चात अतिशय सुंदर बदल दिसतील. पेंटिंगसाठी असा रंग निवडा जो तुमचे व्यक्तिमत्व प्रतिबिंबित करेल आणि खोलीला साजेसा ठरेल. जर तुमचा स्वभाव चैतन्यदायी असेल तर तुम्ही सोनेरी, पिवळा किंवा चमकदार हिरवा रंग निवडा. तुम्ही शांत आणि संयमी स्वभावाचे असाल तर राखाडी किंवा निळा रंग अधिक शोभून दिसेल.

वेगवेगळया खोल्यांना वेगवेगळे रंग लावा. खोलीच्या सर्व भिंतींवर एकच रंग लावण्याचा ट्रेंडही संपला आहे. भिंती वेगवेगळ्या शेड्सने रंगवा आणि लुक किती वेगळा वाटतो ते स्वत:च अनुभवा.

प्रत्येक भिंतीला वेगळा रंग द्यायचा नसेल तर दिवाणखान्याची एक भिंत इतर रंगांपेक्षा वेगळया रंगात रंगवून तुम्ही नाविन्याची अनुभूती घेऊ शकता. अधिक प्रकाशासाठी आणि घराचे सौंदर्य वाढवण्यासाठी खोलीची एक भिंत गडद रंगात रंगवा.

तुम्ही काही डिझाइन्स करून तुम्ही याला क्रिएटिव्ह लुकही देऊ शकता किंवा लक्ष वेधण्यासाठी खोलीच्या कोणत्याही भिंतीवर तुम्ही वॉलपेपर लावू शकता. वॉलपेपर तुमच्या इंटीरियर डिझाइनला वेगळा लुक देऊ शकतो. त्यासाठी जास्त खर्च येणार नाही आणि भिंतींनाही छान लुक मिळेल. बाजारात सर्व प्रकारच्या डिझाईन्स उपलब्ध आहेत.

आरशांनी द्या घराला उत्कृष्ट लुक

घराला सुंदर आणि आधुनिक लुक देण्यासाठी आरशांचा प्रयोग करा. घराच्या भिंतींवर आरसे लावा. त्यामुळे प्रकाशाच्या परावर्तनाने सर्व खोल्या उजळून निघतात आणि मोठया दिसू लागतात. सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे स्टायलिश आरसा निवडणे आणि तो योग्य ठिकाणी लावणे. तुम्ही वेगवेगळया प्रकारच्या फ्रेम्स एकत्रित करून भिंतीवर कलाकृतीही करू शकता.

दिवाणखान्याच्या भिंतीचा रंग उजळ किंवा ऑफ-ब्राईट असेल तर क्लासी आरसा लावून खोलीला हटके लुक द्या. खोलीला सुंदर आणि आधुनिक बनवण्यासाठी मध्यभागी एक आरसा ठेवा. असे केल्याने, आरशावर पडणाऱ्या प्रकाशाच्या परावर्तनामुळे खोली अधिक उजळ होईल.

त्याचप्रमाणे बेडरूममध्ये आरसा लावल्याने तो प्रशस्त दिसेल आणि खोलीला साजेसा लुकही देईल. आरशामुळे बेडरूममध्ये प्रकाशाचे परावर्तन वाढेल आणि ती ग्लॅमरस दिसेल. पलंगाच्या दोन्ही बाजूला ठेवलेल्या लॅम्प शेड्सभोवती अनेक लहान आकाराचे आरसे लावून तुम्ही बेडरूमला स्मार्ट लुक देऊ शकता. तुम्ही स्वयंपाकघरात छोटे-छोटे पुरातन आरसे लावून लहान कलाकृतीही करू शकता. ते अतिशय आकर्षक दिसते.

स्वयंपाकघर मोठे असेल तर त्यानुसार आरशाची फ्रेम, डिझाइन आणि आकार निवडा. बाथरूमला स्मार्ट लुक देण्यासाठी जड वजनाचे आणि जड फ्रेमचे आरसे वापरू नका तर हलके आरसे वापरा. तुम्हाला बाथरूमला क्लासिक टच द्यायचा असेल तर पारंपरिक फ्रेम आणि मेटॅलिक फिनिशिंग असलेले आरसे लावा.

घर सजवा नवीन फर्निचरने

कोणत्याही घराच्या सजावटीमध्ये फर्निचर हा अत्यंत आवश्यक घटक असतो. तुमच्या आवडीनुसार आरामदायी फर्निचर निवडा. तुम्ही वस्तू ठेवण्यासाठी रिकामे बॉक्स, एक मोठा बुक शेल्फ आणि छोटया वस्तू ठेवण्यासाठी खालच्या भागात एक कव्हर असेल असे स्टोरेज निवडा. या प्रकारचे स्टोरेज फर्निचर आकर्षक दिसेल आणि त्याचा तुम्हाला खूप उपयोगही होईल. असे काही फर्निचर खरेदी करा जे नवीन डिझाईनचे आणि आकर्षक असेल, जेणेकरून ते घराचे रुप पालटेल.

तुम्ही एखादे शोकेस किंवा कपाटही खरेदी केले पाहिजे ज्यामध्ये तुम्ही तुमच्या महत्त्वाच्या गोष्टी ठेवू शकता. मधल्या भागात दरवाजा बसवून तुम्ही त्यातही सामान ठेवू शकता. त्यात पुस्तके ठेवण्यासाठीही मोठी जागा असते. याशिवाय तुमची आर्टिफिशियल ज्वेलरी आणि लहान वस्तू ठेवण्यासाठी तळाशी एक छोटा बॉक्स असावा. असे फर्निचर दुहेरी कामाचे ठरते.

शिमरी टच

आजकाल लोक शिमरी म्हणजे चमकदार फर्निचर वापरायला लागले आहेत. तुम्ही तुमच्या कॉफी टेबल आणि एंड टेबल्समध्ये ब्रास शिमर वापरू शकता. प्लांटर्समध्ये ब्रास स्टँडही असू शकतो आणि विंटेज क्रिस्टल झुमर त्याला एक चांगली जोड ठरेल. तुम्ही क्रिस्टल पेंडंट लाइट आणि टेबल लॅम्प वापरू शकता. गालिच्यांवरही शिमर टेसेल्स घाला. तुमची लिव्हिंग रूम सीक्वेंन्स कुशन कव्हर्सने सजवा. सोनेरी कडा असलेल्या डिनर सेटने टेबल सजवा. आजकाल कटलरी हा प्रकार ट्रेंडमध्ये आहे.

कलात्मक वस्तू ठेवा

कलाकृती, चित्रं, पेंटिंग्ज, कोणत्याही कार्यक्रमाचे पोस्टर्स, तुमची आवडती चित्रं आणि इतर सजावटीच्या वस्तूंनी घराच्या भिंती सजवल्याने तुमच्या घराच्या सौंदर्यात भर पडते. भिंती सजवण्यासाठी फर्निचरशी जुळणारे रंग आणि थीम निवडा.

तुमच्या आयुष्यातील सर्वात खास आठवणींचे एक मोठे चित्र तयार करा आणि ते दिवाणखान्याच्या मुख्य भिंतीवर टांगून ठेवा किंवा तुमच्या आठवणींचे छोटे फोटो फ्रेम करून घ्या आणि भिंतीवर छान सजवा. जेव्हा लोक तुमच्या घरी येतील तेव्हा त्यांना तुमच्या सोनेरी आठवणी पाहून आनंद होईल आणि तुम्हीही हवे तेव्हा घरबसल्या तुमच्या आठवणी ताज्या करू शकता.

दिव्यांनी सजवा घर

घरातील दिवे आणि शेड्समध्ये काही बदल करा आणि काही सजावटीचे दिवे लावा. घरात ठिकठिकाणी छोटे आणि आकर्षक दिवे लावा किंवा तुम्ही दिवे लटकवूही शकता, ज्याच्या मिणमिणत्या प्रकाशाने घर उजळून निघेल. जर तुम्ही एकाच खोलीत अनेक दिवे लावणार असाल तर विविध आकार, प्रकार आणि विविध रंगांचे दिवे लावा.

नवीन पडदे लावा

सुंदर नवे पडदे लावून घर सजवणे हा जुना पण सोपा मार्ग आहे. घरातल्या फर्निचरशी जुळणारे पडदे घराला सुंदर लुक देतील. अनेक रंग आणि डिझाईनचे पडदे निवडा. यामुळे तुमचे घर शोभून दिसेल. आकर्षक पडदे कोणत्याही घराचे सौंदर्य वाढवतात. फक्त पडदे बदलून आणि त्यानुसार दिवाणखाना व्यवस्थित ठेवून घर सुंदर बनवता येते.

आजकाल कॉटन व्यतिरिक्त नेट, सिल्क, टिश्यू, ब्रासो, क्रश इत्यादीपासून बनवलेल्या पडद्यांना जास्त पसंती दिली जात आहे. नेटचे पडदे नवा ट्रेंड आहे. हे सर्व पडदे २०० ते ५०० रुपयांपर्यंत उपलब्ध आहेत. ज्या खोलीत कमी प्रकाश आवश्यक आहे त्या खोलीत गडद रंगाचे पडदे लावा, ज्यामुळे उजेड कमी होईल. खोली मोठी दिसण्यासाठी हलक्या रंगाचे पडदे वापरा.

निसर्गाशी जोडले जा

थोडा वेळ जरी निसर्गाकडे बघितले तरी खूप प्रसन्न वाटते. निसर्गाचा काही भाग तुमच्या घरात आला तर तुमचे घर किती सुंदर दिसेल याची कल्पना करा. त्यासाठी घराच्या गच्चीवर किंवा व्हरांड्यात बाग करावी लागेल. घराबाहेर खिडक्यांवरही तुम्ही रोपे लावू शकता. तुम्ही काही इनडोअर रोपेही लावू शकता. त्यामुळे घर खूप सुंदर दिसेल. तुम्ही टेबलावर लहान रंगीबेरंगी प्लास्टिकची फुले किंवा फुलदाण्या ठेवू शकता. तसेच घराच्या एका कोपऱ्यातील रिकाम्या ग्लासमध्ये वाळू भरून तुम्ही ती घरातील एखाद्या शांत ठिकाणी ठेवू शकता.

चांगल्या अंतर्गत सजावटीसाठी, घरातील जास्तीत जास्त जागा कशी वापरता येईल आणि सर्व सामान व्यवस्थितपणे कसे ठेवता येईल याकडे लक्ष देणे सर्वात महत्वाचे आहे.

भाड्याने घ्या लग्नाचा सुंदर पोशाख

* पूनम वर्मा

प्रत्येक वधूसाठी लग्नाचा दिवस खूप खास असतो. वधू या खास प्रसंगी सौंदर्य खुलवण्याची एकही संधी सोडत नाही, परंतु जेव्हा वधूसाठी लग्नाचा पोशाख खरेदी करण्याची वेळ येते तेव्हा ती मनाला मुरड घालू लागते.

उदाहरणार्थ, कोणाला डिझायनर मनीष मल्होत्रा किंवा नईम खान, तरुण तेहलानी यांनी डिझाईन केलेला लग्नाचा पोशाख परिधान करावासा वाटतो, तर कोणाला करिना कपूर खानच्या चित्रपटातील लग्नाचा पोशाख तिच्या लग्नात घालायचा असतो, पण याची किंमत लाखोंची आहे. प्रत्येकाला तो खरेदी करणे परवडत नाही. कधी वाटतं फक्त एका दिवसासाठी हजारो, लाखो रुपये कपडयांवर खर्च करणं योग्य आहे का? दुसरीकडे असेही वाटू लागते की, लग्नानंतर इतके महागडे कपडे काय करायचे, आपण ते पुन्हा घालूही शकत नाही.

तुमच्या सर्व इच्छा पूर्ण करण्यासोबतच आणि तुमच्या सर्व प्रश्नांची उत्तरे देण्यासाठी आम्ही तुम्हाला लग्नातील पोशाख विकत घेण्याऐवजी भाडयाने घेण्याचा एक स्मार्ट मार्ग सांगत आहोत, जेणेकरुन जास्त पैसे खर्च न करता तुम्ही तुमच्या इच्छेनुसार लग्नाचा पोशाख निवडू शकता.

शहरे आणि खेडयातील सुशिक्षित मुलींना आता माहीत आहे की, कोणते कपडे कोणी डिझाइन केलेले आहेत आणि ते कसे आहेत.

ऑनलाइन भाडयाने मिळतात लग्नाचे कपडे

लग्नाचे पोशाख अनेक दुकानांमध्ये भाडयाने मिळत असले तरी त्यांची संख्या खूपच कमी आहे, तर काही खास ऑनलाइन वेबसाइटवरून तुम्ही भारताच्या कोणत्याही कानाकोपऱ्यातून स्वत:साठी लग्नाचे कपडे मागवू शकता.

विविधतेसोबतच, तुम्हाला या वेबसाइट्सवर खास डिझायनर पोशाखदेखील सहज मिळतील. लग्नाचे पोशाख ऑनलाइन भाडयाने देण्याच्या वेबसाइटसाठी गूगलवर सर्च करा.

लग्नाच्या पोशाखांबरोबरच, यापैकी काही वेबसाइट्स वधूचे दागिने आणि हँड बॅग, सँडल इत्यादीही भाडयाने देतात.

लग्नाच्या पोशाखाचे मिळतील विविध प्रकार

दुकानांप्रमाणे, भाडयाने लग्नाचे पोशाख उपलब्ध करून देणाऱ्या वेबसाइट्सवर, तुम्हाला लग्नाच्या पोशाखांमध्येही भरपूर वैविध्य मिळेल, जसे वधूचा लेहेंगा चोली, लग्नाची साडी, सरारा, साडी गाऊन, ब्राइडल अनारकली, इंडो वेस्टर्न ब्रायडल वेअर इ. काही वेबसाइट्सवर, संगीत, मेहंदी, हळदी, रिसेप्शन इत्यादीसाठीही प्रसंगानुसार पोशाख उपलब्ध आहेत, तर काही वेबसाइट्सवर तुम्हाला अभिनव मिश्रा, अनिता डोंगरे आणि बॉलीवूड अभिनेत्रींसारख्या डिझायनर्सच्या लुकसह लग्नाचे पोशाख मिळतील. त्यामुळे तुम्हाला तुमच्या आवडीनुसार लग्नाचे कपडे निवडता येतात.

किती असेल पोशाखाची किंमत?

वेगवेगळया वेबसाइट्सवर लग्नाच्या पोशाखांचे वेगवेगळे दर असले, तरी काही वेबसाइटसवर तुम्हाला ५० हजार रुपयांचे पोशाख ४ ते ५ हजार रुपयांना भाडयाने मिळू शकतात, तर काही वेबसाइट्सवर यापेक्षा कमी किंवा जास्त किंमत असते. तुम्हाला भाडयासोबत अनामत रक्कमही भरावी लागेल. काही वेबसाइट्सवर ठेव रक्कम भाडयाच्या रकमेच्या दुप्पट असते, जी अर्थातच पोशाख वापरून परत केल्यावर तुम्हाला परत केली जाते.

तुम्हाला मिळेल तुमच्या साईजचा पोशाख

ज्याप्रमाणे तुम्ही ऑनलाइन खरेदी करताना तुमच्या साईजचा पोशाख निवडता, त्याचप्रमाणे लग्नाचे कपडे भाडयाने खरेदी करताना, तुम्हाला तुमच्या साईजची माहिती ऑनलाइन द्यावी लागेल. तरीही जर लग्नातील पोशाख तुमच्या तुम्हाला बरोबर बसत नसेल तर तुम्ही तुमचे माप देऊन तो अल्टर करून घेऊ शकता.

चाचणीचीही सोय आहे

तुम्ही ज्या दिवशी ऑर्डर देत आहात त्याच दिवशी तुम्हाला तो पोशाख पाहण्यास किंवा परिधान करण्यास मिळेलच असे नाही. भाडयाने पोशाख घेण्यापूर्वीही, तुम्ही तो घरी ट्रायल अर्थात चाचणीसाठी मिळवू शकता. अनेक वेबसाइट होम ट्रायलसाठी पोशाख मोफत घरी पाठवतात, तर काही शिपिंग शुल्क आकारतात. तुम्ही तुमच्या सोयीनुसार वेबसाइट्स निवडू शकता.

तुम्हाला कधी मिळेल पोशाख?

लग्नाचे कपडे भाडयाने घेण्यासाठी तुम्हाला कुठेही जाण्याची गरज नाही. तुम्ही ज्या दिवसासाठी तो बुक करता त्याच दिवशी तो तुमच्या घरी पोहोचवला जातो. काही वेबसाइट्सवर किमान १ किंवा २ दिवस अगोदर पोशाख बुक करणे आवश्यक असते, काही वेबसाइट्स आहेत ज्या बुकिंग केल्यानंतर ३ तासांच्या आत देखील पोशाख वितरित करतात.

तुम्ही हे पोशाख १ दिवसापासून ते ८ दिवसांपर्यंत तुमच्याकडे ठेवू शकता. सर्व वेबसाइट्स आपापल्या परीने पोशाखाचा दिवस ठरवतात. काही ठिकाणी २ किंवा ७ दिवसही पोशाख मिळायला लागतात. काही ठिकाणी पोशाख परत करण्यासाठी तुम्हाला कोणतेही प्रयत्न करण्याची गरज नाही, ते तुमच्या घरी येतात आणि ते स्वत: घेऊन जातात.

पेमेंट कसे करावे

बुकिंग दरम्यान तुम्हाला कोणतेही पेमेंट किंवा डिपॉझिट म्हणजे अनामत रक्कम देण्याची गरज नाही. ऑनलाइन शॉपिंग प्रमाणेच क्रेडिट कार्ड, डेबिट कार्ड, कॅश ऑन इत्यादी पेमेंटच्या अनेक पद्धती आहेत. तुम्ही कॅश ऑन डिलिव्हरीचा पर्यायही निवडू शकता. अनेक वेबसाइट मोफत शिपिंग देतात तर काही शिपिंग शुल्क आकारतात. तुम्ही तुमच्या आवडीनुसार निवड करू शकता.

अधिक माहितीसाठी संपर्क साधा

नमूद केलेल्या संकेतस्थळांना भेट देऊन, तुम्ही लग्नातील पोशाख, त्याचे भाडे, ऑर्डर करणे, घालून बघणे आणि परत करणे याबद्दल सर्व माहिती पाहू शकता. अधिक माहितीसाठी तुम्ही वेबसाइटवर दिलेल्या फोन नंबरवर देखील कॉल करू शकता. त्याचप्रमाणे, काही साइट्सवर लाइव्ह चॅटचा पर्याय देखील आहे, म्हणजेच तुम्ही लाइव्ह चॅटदेखील करू शकता.

सवलतीही आहेत उपलब्ध

लग्नाचे कपडे भाडयाने देणाऱ्या वेबसाइटवर अनेक ऑफर म्हणजे सवलतीही देतात. जसे की, तुम्हाला वधूचे दागिने किंवा अॅक्सेसरीज मोफत मिळतील (भाडयावर) म्हणजे तुम्हाला त्याचे भाडेही द्यावे लागणार नाही. काही वेबसाईट्सवर अशाही ऑफर आहेत की, जर तुम्ही दुसऱ्यांदा भाडयावर पोशाख खरेदी करत असाल तर तुम्हाला पैशांची काही सूट मिळू शकते. काही वेबसाइट्सवर, कूपन कोडद्वारे भाडयात सवलत उपलब्ध आहे.

 

७ उपाय दुकानात ग्राहक वाढवण्याचे

* पारूल भटनागर

आपल्या देशात पाहुण्यांनाच नव्हे तर ग्राहकांनाही विशेष दर्जा देण्यात येतो. पाहुणे नाराज झाले तर विशेष फरक पडत नाही, पण ग्राहक नाराज झाला तर रोजगार, उदरनिर्वाहावर परिणाम होण्यासह आर्थिक कणाही मोडून जातो. म्हणूनच जरी ग्राहकाचे वागणे तुमच्या कितीही समजण्यापलीकडचे असले तरी कधीच आपल्या ग्राहकाला नाराज करू नका.

चला, जाणून घेऊया की, विविध प्रकारच्या ग्राहकांना कसे हाताळावे :

इन्श्युरन्स पॉलिसी खरेदी करणारा ग्राहक

तुम्ही जर ग्राहकाला ऑफलाईन इन्श्युरन्स पॉलिसी विकत असाल तर तुम्हाला खूप शांत राहून हे काम पूर्ण करायला हवे. जराशीही घाईगडबड केल्यास ग्राहक हातून जाईल, शिवाय मार्केटमधील तुमची प्रतिष्ठाही खराब होईल. असे होऊ शकते की, फोन करून ग्राहक पॉलिसी घेण्यासाठी तयार झाला असेल, पण प्रत्यक्ष भेटल्यावर तुमच्याकडून पॉलिसीबाबतच्या आणखी काही अटी-शर्थी जाणून घेतल्यावर कदाचित तो पॉलिसी घ्यायला नकार देईल.

अशा परिस्थितीत तुम्ही रागाने ग्राहकाला असे सांगू नका की, तुझ्यामुळे माझा वेळ वाया गेला, याउलट गोड बोलून आणि पॉलिसीचे फायदे सांगून तुम्ही त्याला विश्वासात घ्या आणि पॉलिसी खरेदी करण्यासाठी तयार करा. इतरांनाही अशाच प्रकारे तयार करा.

दुकानातील ग्राहक

तुमचे भाजीचे दुकान असो किंवा किराणा मालाचे, तुमच्याकडे ग्राहकांची कमतरता नसेल, कारण दोन्ही गोष्टी दैनंदिन जीवनात गरजेच्या आहेत. त्यामुळेच तुमच्याकडे विविध प्रकारचे ग्राहक येत असतील, जसे की, एखाद्याला दुकानात ठेवलेल्या प्रत्येक वस्तूची माहिती हवी असेल, पण घ्यायचे काहीच नसेल. याउलट काही असे असतील जे सतत भाव करत असतील. काही ग्राहक तर १-१ रुपया कमी करण्यासाठी खालच्या पातळीची भाषा वापरणारे असतात.

अशावेळी तुमच्यासाठी हे गरजेचे आहे की, त्यांना संयमाने हाताळा. त्यांच्या प्रत्येक महत्त्वाच्या प्रश्नाला उत्तर द्या आणि त्यांना काय खरेदी करायचे आहे, हे विचारा. तुम्हाला जे हवे ते सर्व मी दाखवतो, असे सांगा. त्यामुळे ग्राहकाला टाईमपास करता येणार नाही. साहजिकच त्याच्यामुळे तुम्हाला त्रासही होणार नाही. तो वाईट भाषा वापरत असेल तर तुम्ही गप्प राहाणेच योग्य ठरेल, कारण शब्दाला शब्द भिडला आणि वाद झाला तर त्याची तुमच्या व्यवसायावर परिणाम होण्याची भीती असते.

ऑनलाइन ग्राहकासोबत कसे वागावे?

आजकाल ऑनलाइन खरेदीचा ट्रेंड आहे. आता ग्राहक घरबसल्या ऑनलाइन खरेदी करण्यास पसंती देतात, कारण एकतर घरबसल्या सामान मिळते आणि दुसरे म्हणजे पसंत न पडल्यास ते सहज परत करता येते, पण ऑनलाइन ग्राहक तुम्हाला जास्तच त्रास देत असेल म्हणजे तुमचा फायदा घेण्याचा प्रयत्न करत असेल तर सावध व्हा. जसे की, ग्राहकाने धान्य मागवले असेल, तुम्ही सर्व नीट तपासून पाठवले असेल, गेटवर सामान देतेवेळी ते स्कॅन झाले असेल आणि तरीही ग्राहक एखादी महागडी वस्तू गहाळ झाल्याचा आरोप करत असेल तर त्यासाठी तुम्ही ग्राहकाला दोष देऊ नका किंवा त्याला खोटे ठरवू नका, कारण तुमच्यासाठी ग्राहकच सर्वकाही असते. त्यामुळे आम्ही पुन्हा एकदा तपासतो, असे त्याला प्रेमाने सांगा.

असेही होऊ शकते की, ग्राहकाला खुश करण्यासाठी तुमच्या मनात नसतानाही तुम्हाला ती वस्तू किंवा पैसे ग्राहकाला द्यावे लागतील, पण तुमच्या अशा वागण्यामुळे तो ग्राहक कायमचा तुमच्याशी जोडला जाईल. ग्राहकांच्या फोनला नेहमी शांतपणे उत्तर द्या, जेणेकरून तुमच्यात आणि ग्राहकामध्ये चांगले नाते निर्माण होईल.

सलूनची सेवा घेणारा ग्राहक

सलून सेवा ऑनलाइन असो किंवा ऑफलाइन, जर ग्राहक समाधानी नसेल, तुमच्या बोलण्याने नाराज झाला असेल तर त्याला पुन्हा आपल्याकडे वळवणे खूपच अवघड असते. तो तुमच्याकडून सौंदर्य प्रसाधनांसंबंधी सेवा घेत असेल आणि सतत बोलत असेल की, इतर ठिकाणी यासाठी खूप कमी पैसे घेतात, तुम्हीही काहीतरी सवलत द्या, तर तुम्ही त्याच्याशी वाद घालू नका. त्याला प्रेमाने समजवा की, तुम्ही ब्रँडेड सामान वापरता, ज्यामुळे त्वचेचे कुठल्याही प्रकारचे नुकसान होत नाही. तरीही आम्ही तुम्हाला शक्य तेवढी सर्व सवलत देऊ. तुम्ही असे सांगितल्यामुळे तुम्हाला तुमची बाजू मांडता येईल आणि त्यामुळे ग्राहकाचेही समाधान होईल.

तुमच्या सेवेमुळे ग्राहक संतुष्ट नसेल तर स्वत:ची चूक नसतानाही तुम्ही त्याच्या नाराजीचे कारण विचारा आणि पुढच्या वेळेस भरपूर सवलतीसह तुम्हाला चांगली सेवा देऊ, असे त्याला आश्वस्त करा. यामुळे ग्राहकाला बरे वाटेल. तुम्ही दोघे एकमेकांना समजून घेऊ शकाल आणि पुढच्या वेळेस तो तुमच्याकडेच येईल.

रुग्णालयात येणारा ग्राहक

एखाद्या गंभीर रुग्णाला तुमच्या रुग्णालयात दाखल करण्यासाठी आणले असेल तर तुम्ही तात्काळ त्यांना चांगले उपचार देण्याचा प्रयत्न करा, कारण त्यावेळी तुम्हीच त्याच्यासाठी सर्वकाही असता. स्वागत कक्ष किंवा नर्सला रुग्णाचे नातेवाईक सतत एकच प्रश्न विचारत असेल तर रागावून आम्हाला दुसरे काम नाही का? असे बोलण्यापेक्षा न कंटाळता त्याच्या प्रत्येक प्रश्नाचे उत्तर द्या.

रुग्णाच्या तब्येतीसंबंधी सर्व माहिती त्याच्या नातेवाईकांना वेळोवेळी देणे, ही तुमची जबाबदारी आहे, जेणेकरून रुग्णाची खरी अवस्था त्यांच्या लक्षात येईल. छोट्या-छोट्या गोष्टींसाठी तुम्ही त्यांना त्रास देऊ नका, कारण तुम्ही त्यांना चांगली सेवा दिली तरच त्यांच्यासोबत तुमचे चांगले संबंध निर्माण होतील आणि त्यातूनच त्यांच्या नात्यातील कोणी आजारी पडल्यास ते तुमच्याच रुग्णालयाची शिफारस करतील.

बुटिकचा ग्राहक

जर तुम्ही स्वत:चे बुटिक चालवत असाल आणि दिवसभर बऱ्याच ग्राहकांशी तुम्हाला बोलावे लागत असेल तर तुम्ही वेगवेगळया प्रकारच्या ग्राहकांसोबत वेगवेगळया प्रकारे वागून त्यांचे समाधान कसे करू शकता, हे आम्ही तुम्हाला सांगतो.

जर तुमचा ग्राहक शिवणकामातील दोष दाखवत असेल तर तुम्ही न वैतागता त्याचे संपूर्ण बोलणे नीट ऐकून घ्या. त्यानुसार शिवणकामातील कमतरता सुधारण्याचा प्रयत्न करा. ग्राहकाचे समाधान होण्यासाठी तुमचे कौशल्य पणाला लावा. विश्वास ठेवा, भलेही या प्रयत्नांमुळे तुम्ही कंटाळून जाल, पण एकदा का तुमचे काम ग्राहकाच्या पसंतीस उतरले की, मग त्याच्या नजरेत तुमचे काम कायम घर करून राहील. याउलट एखादा ग्राहक असा असेल जो सतत कपडे बदलून घेण्यासाठी येत असेल तर एक-दोनदा तुम्ही ते बदलून द्या, पण प्रत्येक वेळी तो असेच करत असेल तर त्याला प्रेमाने समजावून सांगा.

सवलत मागणारा ग्राहक

काही ग्राहक असे असतात जे अनेक ठिकाणची माहिती काढून त्यानंतरच एखादा प्लॅन खरेदी करतात. अशावेळी जर तुमचा ग्राहक तुमच्याकडे प्लॅनसोबत सवलतही मागत असेल तर तुम्ही लगेच नाही म्हणू नका. त्याला सांगा की, कंपनीशी बोलतो आणि जी काही सवलत देता येईल ती मी तुम्हाला नक्की देईन. असे वागा कारण ग्राहक अन्यत्र शोधाशोध करणारा आहे आणि त्यामुळेच तुम्ही नाही म्हणालात तर तो लगेच दुसऱ्या कंपनीचा प्लॅन घेईल. सोबतच त्याच्या इतर मित्र-मैत्रिणींनाही हाच सल्ला देईल. म्हणूनच ही बाब नीट लक्षात घ्या आणि ग्राहकाला आपल्याकडे आकर्षित करण्यासाठी अनेकदा नुकसान होत असेल तरी त्याला त्याच्या आवडीच्या सवलती द्यावा लागतात.

आत्मविश्वासाच्या प्रकाशात साजरा करा दिव्यांचा उत्सव

* जगदीश पवार

सण उत्सवांचं भारतीय जीवनात खूप महत्त्व आहे. सणवार आपल्या आपल्या आयुष्यात आनंद निर्माण करतात. वर्षभराचा आनंद एन्जॉय करण्याची संधी देतात आणि वर्षभरातील दु:ख विसरण्यासाठी प्रेरित करतात. आयुष्यात नवीन जोश, नवीन आत्मविश्वास, नवा उत्साह देणाऱ्या या सर्वात मोठया सणाची म्हणजेच दिवाळीची तयारी बरेच दिवस अगोदर सुरू होते.

दिवाळी अंधारातून उजेडाकडे जाण्याचं प्रतिक मानलं जातं. आपल्या भारतीयांचा विश्वास आहे की सत्याचा नेहमीच विजय होतो आणि असत्याचा नेहमी नाश होतो. म्हणून दिवाळीला रामायणातील एका दंतकथेशी जोडलं आहे. हिंदूंचा विश्वास आहे की या दिवशी अयोध्येचा राजा राम, लंकेचा राजा रावणाचा वध करून परतले होते. त्यांच्या स्वागतासाठी आनंदाप्रीत्यर्थ तुपाचे दिवे लावण्यात आले होते. म्हणून हा सण साजरा केला जातो.

इकडे, कृष्णभक्तांचं म्हणणं आहे की यादिवशी श्रीकृष्णाने अत्याचारी राजा नरकासुराचा वध केला होता. या नृशंस राक्षसाचा वध केल्यामुळे जनतेला खूप आनंद झाला होता आणि लोकांनी या आनंदाप्रीत्यर्थ तुपाचे दिवे लावले होते. परंतु प्राचीन साहित्यात हा सण साजरा करण्यामागे यापैकी कोणताही पुरावा सापडत नाही. मात्र हा सण साजरा करण्यामागे नव्या पिकाच्या आगमनाचं वर्णन नक्कीच सापडतं.

दु:ख या गोष्टीचं आहे की या सणाचे स्वरूप खूपच बदललं आहे. दिव्यांचा हा सण घोर अंधारालादेखील सोबत घेऊन चालला आहे. खरंतर दिवाळीच्या सणात अंधश्रद्धेचा अंधार भरला गेला आहे. धर्माच्या व्यापाऱ्यांनी आनंदाच्या या सणाला धार्मिक कर्मकांडाशी जोडलं आहे, कारण या दरम्यान त्यांची कमाई होत राहील तसंच खुशालचेंडू, टिळाधारिंची शिरापुरीची व्यवस्थादेखील होईल. यामध्ये कोणतीही बाधा येऊ नये यासाठी नंतरदेखील धार्मिक साहित्यात अनेक भय व अंधश्रद्धेलादेखील उभं केलं आहे आणि सोबतच सुखसमृद्धीची लालूचदेखील दिली आली आहे.

लक्ष्मीला या सणाची अधिष्ठात्री देवी सांगून तिला प्रसन्न करण्यासाठी वेगवेगळे उपायदेखील सुचविण्यात आले आहेत. लक्ष्मीची कृपा करण्यासाठी तिची पूजा करणे गरजेचे आहे. तिला प्रसन्न करण्यासाठी विविध प्रकारच्या विधी करणं गरजेचं आहे असा प्रसार केला गेलाय. असं सांगण्यात आलंय की देवीच्या प्रसन्नतेमुळे धनाची प्राप्ती होईल. म्हणून तर भटब्राम्हण दिवाळीच्यावेळी यजमानांकडून वसुली करण्यासाठी एका घरातून दुसऱ्या घरात पळत असताना दिसतात. कर्म, पुरुषार्थाच्या आधारे समृद्ध मिळविण्याची प्रेरणा देणाऱ्या या सणात ते लक्ष्मीच्या प्रसन्नतेचे उपाय, दानाचे मार्ग सांगून लोकांची दिशाभूल करतात आणि त्यांना पूर्ण अंधकाराकडे घेऊन जातात.

‘तमसो मा ज्योतिर्गमय’ अर्थात अंधारातून ज्योति (प्रकाश)कडे जाणं, त्याऐवजी समाजात अंधार आणि अंधाराकडे जाऊन समृद्धी शोधताहेत, खरंतर दिवाळीला अंधारातून प्रकाशाकडे जाण्याचं विजय पर्व म्हणतात.

जागवा आत्मविश्वास

दिवाळी व्यक्तिगत आणि सामूहिक पद्धतीनेदेखील साजरा करणारा खास सणउत्सव आहे. ज्याची स्वत:ची सामाजिक व सांस्कृतिक वैशिष्ठ आहेत. या सणाचा व्यक्तिगत आणि सामूहिकपणे एक आनंद घ्या. घरात कुटुंबामध्ये आनंदाचं वातावरण बनवा, घरातील कानाकोपरा आनंदाने उजळवा, नवीन कपडे घाला, कुटुंबांसोबत नव्या वस्तूंची खरेदी करा, फराळाची भेट एकमेकांना द्या, एकमेकांना भेटा, आपापसातील गैरसमज दूर करा, घरोघरी सुंदर रांगोळी बनवा, दिवे लावा, फटाके फोडा, हा आनंदच आहे जो तुमच्यामध्ये आत्मविश्वास निर्माण करतो.

या सणावारी सर्व आनंद एकत्रित करून आपल्या जिवलगांचं अधिक प्रेम मिळवा. फराळाचा कुटुंबीयांसोबत आनंद घ्या. दिवाळीनिमित्त भरणाऱ्या जत्रांमध्ये जा. विविध समूहाचा हा सण असल्यामुळे सगळीकडे खूप धामधूम असते. तुम्ही सर्व अंधश्रद्धेचा अंधार दूर करून या आत्मविश्वासाने भरलेल्या सणाचा आनंद घ्या. या काळात आनंदित लोकं बाजारात फिरतात. दुकानात खास सजावट आणि गर्दी दिसून येते. प्रत्येक कुटुंब आपल्या गरजेनुसार कोणती ना कोणती खरेदी करत असतं.

दिवाळी आयुष्यातील रंगांचं पर्व आहे. हे अंधश्रद्धेच्या अंधारात हरवून बसू नका. घर, कुटुंब, समाज व देशाच्या आनंदाचा संकल्प करा. यामुळेच प्रकाश निर्माण होईल, प्रगती येईल. धर्माने आज जीवनाच्या प्रत्येक भागात आपल्याला जखडून ठेवलं आहे. याने जन्म, लग्न, उत्सव, सणवार, मनोरंजन, मरण इत्यादी सर्वच जागी स्वत:चा कब्जा करून ठेवला आहे.

धर्म व धर्माच्या व्यापारांनी उत्सवाच्या या आनंदावरदेखील विनाकारण कर्मकांड आणि अंधश्रद्धेची भीती निर्माण केली आहे. काही मिळविण्याचा लोभ लोकांच्या मनात भरून ठेवला आहे. तुम्हाला कळणारदेखील नाही की कशाप्रकारे धर्माच्या व्यापाऱ्यांनी तुमच्या भावविश्वात घुसखोरी केली आहे.

सणावारी हावी झालेल्या अंधश्रद्धा दूर करा. बदलत्या काळानुसार आज समस्या आणि मान्यतादेखील बदलत आहेत. अशावेळी दिवाळीसारख्या सणउत्सवाच्या स्वरूपाला नियंत्रित करणंदेखील गरजेचं झालं आहे. कर्मकांडांसोबत सणावारी अपव्यय आणि दिखावादेखील वाढला आहे. प्रेम, जिव्हाळा, बंधुभावाच्या जागी सतत पुढेपुढे करण्याची वृत्ती मागे घेऊन जात आहे. अनेक मध्यमवर्गीयांची मिळकत निश्चिंत असते आणि तशी कमी असते. परंतु परंपरेत बांधल्यामुळे दिवाळीत चादरीच्या बाहेर पाय पसरल्यामुळे त्यांना अनेक अडचणींचा सामना करावा लागतो.

नवीन सुरुवात करा

दिवाळीत प्रत्येक घराच्या व्हरांडयावर झगमगणारे दिवे कायम अंधकारातून प्रकाशाकडे प्रगती करण्याचा संदेश देतात. हाच खरा प्रकाशाचा उत्सव आहे. हेच खरं संपूर्ण जीवनाचं सार आहे. या दिवशी नवीन खाती खोलली जातात. घराबाहेर स्वच्छता केली जाते. परंतु केवळ घरदुकानचं नाही, तर मनाची स्वच्छता, मनुष्याची आंतरिक चेतना जगविण्याची म्हणजेच भारतीय जनजीवनाची ऊर्जा व उल्हास खऱ्या अर्थाने अभिव्यक्त केल्यास, हे पर्व वास्तवात प्रगती आणि विकासाचा संदेश देऊ शकेल.

आजदेखील काही लोकं अशी आहेत जी तर्क आणि बुद्धीसोडून मूर्खासारखे भाग्य, अंधश्रद्धा आणि अवडंबर माजवत आहेत आणि पुरुषार्थवर विश्वास ठेवण्याऐवजी दिवा स्वप्नांमध्ये भटकत आहेत. सर्वात दु:खाची बाब ही आहे की गावखेडयांतील लोकच नाही तर स्वत:ला आधुनिक आणि अपडेटेड म्हणविणारे सभ्य लोकंदेखील कर्मकांड आणि अंधश्रद्धामध्ये बुडाले आहेत.

दिवाळीच्या दिवशी प्रत्येक घरात जळणाऱ्या दिव्यांच्या प्रकाशाचा उद्देश मनात लपलेल्या निरर्थक अंधश्रद्धा आणि अवडंबर दूर करणं आहे. याउलट पूजापाठ आणि भटाब्राम्हणांच्या नादी लागून लोकं मेहनत व प्रामाणिकपणा ऐवजी अशी काही कामं करत आहे जी त्यांना आतून कुचकामी आणि आळशी बनवितात. अंधश्रद्धा व अवडंबर आपल्याला आतून कमजोर बनवतं. तसंच आपला संकल्प पोकळ करून टाकतो. जी लोकं वर्षभर जुगार खेळत नाहीत तीदेखील या दिवशी रुढी, परंपरा व अंधश्रद्धांचा डांगोरा पिटत जुगार खेळतात आणि हे सर्व धर्माच्या नावाखाली होतं.

या दिवाळीत एक प्रण करा की तुम्ही अंधश्रद्धा आणि अवडंबर ऐवजी समाजाच्या प्रगतीत स्वत:ला झोकून द्याल. स्वताला नवीन विचारांच्या प्रकाशात पहाल आणि घराबाहेरच्या स्वच्छतेबरोबरच मनालादेखील विवेकाच्या आधारे जागृत कराल. तेव्हाच सगळीकडे धनधान्य आणि आनंदाचे दिवे जळतील आणि तेव्हाच दिवाळी एका खऱ्या अलौकिक पर्वाचं रूप घेईल.

एकत्रित दिवाळी साजरी करा

अलीकडच्या अतिव्यस्त काळात जर हा प्रकाशोत्सव शेजाऱ्यांसोबत मिळून-मिसळून साजरा केला तर आजूबाजूच्या वातावरणासोबतच मनदेखील उजळून निघेल. जर समाजातील कटुता आणि वैमनस्य संपवायचं असेल तर दिवाळीचा आनंद शेजाऱ्यांसोबत साजरा करा. अनेकदा एखाद्या शेजाऱ्याची काही अडचण असेल वा त्यांची मुलं शिक्षणासाठी, नोकरीसाठी जर दुसऱ्या शहरात असतील तर तुम्ही अशा शेजाऱ्यांना स्वत:च्या आनंदात सहभागी करा आणि या दिवाळीत यांच्याशी चेहऱ्यावर आनंदाचा प्रकाश उजळवा.

अमावस्येच्या अंध:कारात, अंधारातून प्रकाशाकडे जाणारा संदेश देणारा दिवाळीचा सण जिथे सत्याच्या विजयाचा संदेश देतो, तिथे जीवनात जगण्याचा उत्साह आणि उल्हासाचे रंग भरण्याची संधीदेखील देतो. दिवाळीत विनाकारण खूप पैसे खर्च होतात. मध्यमवर्गीय भारतीय समाजासाठी सणावारी पैशाचा अपव्यय करणं जणू अभिशापच बनलं आहे. कुटुंबीयांच्या सणावारी मागण्यानंपुढे कमाऊ नोकरदार सणांनाचं जणू घाबरू लागले आहेत. वास्तविकपणे आनंदाच्या जागीच सण औपचारिकतेचं पर्व बनता कामा नये, म्हणून अशा सणावारी अतिभावूकता व आस्थेचा त्याग करून आनंदाला महत्त्व द्या. दिव्यांच्या उत्सवाला अंधश्रध्येच्या या अंधारात नाही, तर आत्मविश्वासाच्या प्रकाशात उजळवा.

दिवाळीत रंग रंगोटी कामापूर्वी या गोष्टी लक्षात ठेवा

* पारुल भटनागर

एशियन पेंट्सची एक जाहिरात तर तुम्हा सर्वांनाच आठवतचं असेल, ज्यामध्ये सुनील बाबू आयुष्यात पुढे जात राहतात, प्रत्येक गोष्टीत बदल घडतो, परंतु एक एक गोष्ट ते बदलत नाहीत, ते म्हणजे त्यांचं घर, जे कायमचं नवीन दिसत राहतं.

जर तुम्हीदेखील तुमच्या घराला पेंट करण्याबद्दल विचार करत असाल तर थोडी हुशारी तुम्हीदेखील दाखवा म्हणजे तुमचं घर कायमच नवीन दिसेल आणि लोकं तुमचं कौतुक करताना थकणार नाहीत. तर चला जाणून घेऊया घराला पेंट म्हणजेच रंगकाम करतेवेळी कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात आणि रंगांची निवड कशी करावी :

कंटेंस व इंटिरियर लक्षात घ्या

जेव्हादेखील तुम्ही तुमचं घर पेंट करण्याबद्दल विचार कराल तेव्हा सर्वप्रथम हे पहा की तुमच्या घरात घरांमध्ये कंटेंस कशाप्रकारे लागला आहे, कारण नेहमीच पेंट हा घराचे पडदे, इंटिरियर इत्यादींना लक्षात घेऊन करायला हवं. कारण यामुळेच घराचा लुक उठून दिसतो.

संपूर्ण घरात एकसारखाच पेंट करायला हवा असंदेखील गरजेचं नाहीए. तुम्ही तुमच्या आवडीनुसार वेगवेगळया खोल्यांमध्ये मॅच करणारा पेंट लावू शकता. जो  सुंदर दिसण्याबरोबरच अलीकडे ट्रेंडमध्येदेखील आहे. यासाठी तुम्ही एखाद्या एक्सपर्टसचा सल्ला नक्कीच घ्या म्हणजे तुमच्या घराला योग्य प्रकारे न्यूमेकओवर मिळण्यास मदत मिळू शकेल.

मुलांना लक्षात घेऊनच पेंट करा

जेव्हादेखील घरात रंगकाम कराल तेव्हा मुलांचा नक्कीच विचार करा. असं यासाठी की जर तुमच्या घरात लहान मुलं असतील आणि तुम्ही भिंतींवर नॉर्मल पेंट लावायचं ठरवत असाल तर तुमचा पेंट लवकर खराब होण्याबरोबरच, मुलांनी भिंतींवर काही लिहिल्यास वा चित्र काढल्यास ते वाईट दिसण्याबरोबरच घराचं सौंदर्यदेखील कमी करतं.

याऐवजी तुम्ही भिंतींवर ऑइल पेंट, वॉटरप्रूफ पेंट करू शकता. यावर लागल्यास त्वरित वॉश केल्यास ते निघून जातं. सोबतच तुम्ही घराला सुंदर दिसण्यासाठी एक चांगला व महागडा पेंट करण्याचा विचार करत असाल, तर तुम्ही मुलांच्या रूममध्ये त्यांची थीम लक्षात घ्या कारण त्यांच्या खोलीमध्ये आवडत्या थीमचा  वॉल पेंट जसं की कार्टून कॅरेक्टर्स वगैरे असल्यामुळे मुलं त्याकडे त्वरित आकर्षित होतात आणि तिथे बसून ते मनाप्रमाणे कोणत्याही गोष्टी करण्यासाठी तयार होतात.

विविध प्रकारचे पेंट्स

जर तुम्ही तुमच्या घराला फ्रेश लुक द्यायचं ठरवत असाल तर त्यासाठी तुम्हाला योग्य पेंट, कलर व त्याचं फिनिश लक्षात घेणं गरजेचं आहे, तेव्हाच तुम्ही तुमच्या घराला सुंदर बनवू शकाल. परंतु यासाठी सर्वप्रथम तुम्हाला कोणकोणते पेंट मार्केटमध्ये उपलब्ध आहेत हे लक्षात घेणं गरजेचं आहे म्हणजे तुम्ही प्रत्येक प्रकारच्या पेंटबद्दल जाणून घेऊन तुम्हाला तुमच्या घरासाठी पेंटची निवड करणं सहज शक्य होईल.

तर जाणून घेऊया उत्तम पेंट्सबद्दल

* ऐनामल पेंट ऑइल बेस्ट पेंट असतो, जो दीर्घकाळ टिकून राहण्याबरोबरच भिंतींना ग्लॉसी फिनिश दिल्यामुळे घराला रॉयल लुक देण्याचंदेखील काम करतो. हाफ पेंट ज्या जागी अधिक मॉइश्चर व ह्युमिडिटी असते त्या जागी अधिक सूट करतो. परंतु हा पेंट लावल्यावर, काही काळानंतर क्रॅक्स पडायला सुरुवात होते.

* डिस्टेंपर पेंट पॉकेट फ्रेंडली असण्याबरोबरच भिंतींवर प्रायमरशिवाय देखील डायरेक्ट अप्लाय करू शकता. परंतु हे वॉटरप्रुफ नसतात. ओलसर झाल्यावर डिस्टेंपर निघून जातो.

* टेक्सचर पेंट भिंतींवर खूपच युनिक टच देण्याचं काम करतो. हे वॉटरफ्रुफ असण्याबरोबरच भिंतींवर विशेष टेक्निक्सचा आधार घेऊन भिंतींना खास इफेक्ट देण्याचं काम करतो. परंतु हा पेंट खूपच महाग असण्याबरोबरच हे फक्त एक्सपर्ट पेंटर्सच करू शकतात.

* मेटॅलिक पेंट वॉटर बेस्ट असण्याबरोबरच भिंतींना मेटॅलिक फिनिश दिल्यामुळे घराला लुक देण्याचं काम करतात. हा पेंट अधिक महाग असल्यामुळे हा शानदार इफेक्ट देण्याबरोबरच छोटया छोटया भागांमध्येदेखील लावला जातो.

* अॅक्रेलिक पेंट वॉटरप्रुफ असल्यामुळे अनेक लोकांचा आवडीचा आहे कारण हा दीर्घकाळ टिकणारा आहे. हा मॅट सेटिन, सिल्क प्रत्येक प्रकारच्या फिनिशमध्ये उपलब्ध आहे. हा भिंतींवर तडेदेखील पडू देत नाही. फक्त पेंट करण्यापूर्वी भिंतींवर प्रायमर कोड करणं गरजेचं आहे.

कलर्सची निवड लक्षात घ्या

* लिविंग रूम घराचा असा भाग आहे, जिथे आपण कुटुंबासोबत बसून सर्वाधिक काळ व्यतीत करतो. अगदी बाहेरून आलेल्या लोकांना हाच भाग आकर्षित करतो. अशावेळी या खास जागेसाठी न्यूट्रल शेडची निवड करू शकता.

* जर तुम्हाला डायनिंग रूमसाठी कॉफी लुक द्यायचा असेल तर तुम्ही रेड शेड्सची निवड करा कारण रेड कलर लाइवलीनेसला प्रमोट करण्याबरोबरच भूक वाढविण्याचेदेखील काम करतो. यामुळेच स्पॅनिश रेस्टॉरंटमध्ये लाल रंगाचे फॅन असतात. तर पिवळा रंग आनंदाच प्रतीक असण्याबरोबरच ते तिथे तुम्हाला अधिक कम्फर्ट मिळून चांगलं खाण्याबद्दल तुम्ही विचार करता. ग्रीन म्हणजेच हिरवं डायनिंग रूम निसर्गाच्या जवळ आणण्याबरोबरच तुम्हाला उत्तम खाण्यासाठीदेखील प्रमोट करण्याचं काम करतो.

* मुलांच्या रूममध्ये नेहमीच सोफ्ट टोन्सवाले पेंट अधिक करायला हवेत कारण हे त्यांना शांत व कुल ठेवण्याचं काम करतात.

* बेडरूम घराची अशी जागा आहे, जिथे आपण स्वत:ला रिलॅक्स करण्यासाठी जातो. अशावेळी जेव्हादेखील बेडरूमसाठी पेंट कलर्सची निवड कराल तेव्हा ते सॉफ्ट कलर्स म्हणजेच लाईट कलर्स ऑफ टोन्स असावेत, जे तुम्हाला रिलॅक्स फिल करण्याचं काम करतील.

* जेव्हा किचन म्हणजेच स्वयंपाकघर कलर कराल तेव्हा त्यामध्ये पांढरा, राखाडी, लाल, पिवळा, हिरवासारख्या शेड्सची निवड करा. कारण हे रंग अधिक शाईन करण्याबरोबरच आकर्षित करण्याचंदेखील काम करतात.

* बाथरूममध्ये पांढरा रंग देणं बेस्ट आहे कारण हा नेहमीच फ्रेश व क्लीन फिल देण्याचं काम करतो. सोबतच तुम्ही सोफ्ट राखाडी, लाईट ब्ल्यू, पिस्ता, लाईट ग्रीनसारख्या शेड्सदेखील ट्राय करू शकता. हे रंगदेखील खूपच कूल फील देण्याचं काम करतात.

ट्रॅडिशनल पेंट्सचादेखील ट्रेंड

जर तुम्ही तुमच्या घराला ट्रॅडिशनल लुक देण्याचं ठरवत असाल तर अलीकडे ट्रेंडमध्ये चालू असणाऱ्या मधुबनी पेंट्सने भिंती सजवू शकता. सर्वप्रथम मधुबनी पेंटिंग रांगोळीच्या रुपात लोकांना माहित होती. परंतु आता ही आधुनिक रूपात कपडे, भिंती तसंच कागदावर उतरली आहे. या कलेला फक्त भारतातच नाही तर परदेशातदेखील खास पसंत केलं जातंय.

सुंदर इंटेरियर फायदेशीर काम

– शैलेंद्र सिंह

मिठाईच्या दुकानापासून ते अगदी वाण्याच्या दुकानापर्यंतच इंटेरियर आता पूर्वीपेक्षा छान होऊ लागलं आहे. ज्या दुकानांमध्ये पूर्वी इंटेरियरवर अगदी दुर्लक्ष केलं जात होतं तिथेदेखील आता आधुनिक स्टाईलचं इंटेरियर होऊ लागलं आहे. कपडयांची दुकानंदेखील पूर्वीपेक्षा बदलली आहेत. फरशी असो वा छत आता प्रत्येक जागी इंटेरियर वेगळं दिसू लागलं आहे. सॅलोनच्या नावावरती पूर्वी केवळ स्त्रियांची ब्युटी पार्लरच सजलेली दिसत असत परंतु आता पुरुषांच्या सॅलोनमध्येदेखील इंटेरियर डिझाईन होऊ लागलं आहे. सोशल मीडियाच्या काळात लोक जिथे जातात तिथले फोटो अपडेट करण्याचा प्रयत्न करतात. चांगलं इंटरियर फुकटात प्रचार करण्याचंदेखील काम करतं.

या बदलाची काय कारणं आहेत? हे जाणून घेण्यासाठी आम्ही लखनौमध्ये राहणाऱ्या प्रसिद्ध इंटेरियर डिजाइनर आणि आर्किटेक्ट अनिता श्रीवास्तव यांच्याशी बोलणं केलं :

दुकानाचं मॅनेजमेंट चांगलं होतं

अनिता श्रीवास्तव सांगतात, ‘‘सुंदर आणि सुव्यवस्थित वातावरण प्रत्येकालाच आवडतं. असं वातावरण मनावर सुंदर छाप सोडतं. पूर्वी दुकानांमध्ये सामान इकडेतिकडे पसरलेलं असायचं, ज्यामुळे खूप वाईट दिसायचं, स्वच्छता करणे कठीण होऊन जायचं, उंदीर आणि किडे सामानांचं नुकसान करायचे. तर लाइटिंगची योग्य व्यवस्था होत नव्हती. विजेमुळे गुंतलेल्या तारांमुळे दुकानांमध्ये दुर्घटना व्हायची.

शॉर्टसर्किटमुळे आग लागायची. काम करणाऱ्यांना योग्य प्रकारे बसण्यास व उभे राहण्यास जागा मिळत नव्हती. हवा आणि प्रकाश मिळत नव्हता. आता इंटेरियर डिझाईनर दुकानाच्या गरजा आणि तिथे येणाऱ्या कस्टमरच्या सुविधा पाहता दुकानांना चांगलं डिझाईन करतात. यामुळे काम करणाऱ्यांना सुविधा आणि कस्टमरला पहायला छान वाटतं.’’

वीजेचं डिजाइनर सामान

इंटरियर डिझाईनिंगमध्ये पूर्वी विजेचा वापर गरजेसाठी होत होता. अलीकडच्या काळात विजेचं असं सामान आलं आहे जे गरजेसोबतच सुंदरदेखील दिसतं. जिथे ज्या प्रकारे हवा आणि प्रकाशाची गरज असते, तिथे त्याचा उपयोग केला जाऊ लागला आहे. विजेची अशी उपकरणं आली आहेत जी कमी होल्टेजवर चालतात. यामुळे विजेची बचत होऊ लागली आहे. हवेसाठी पंख्यासोबतच एसीचा वापर होऊ लागला आहे. पिण्याचं स्वच्छ पाणीदेखील विजेच्या वापरानेच मिळतं.

जमिनीपासून छतापर्यंत सर्व बदललं आहे

अनिता श्रीवास्तव सांगतात, ‘‘आज इंटेरियरसाठी खूप चांगलं मटेरियल मिळू लागलं आहे. जे स्वस्तदेखील आहे आणि व्यवस्थित तयार होतं. सोबतच हलकंदेखील आहे. भलेही हे लाकडासारखं मजबूत व टिकावू नसलं तरी आज यांची इंजिनियरवूड आणि प्लाईचा वापर इंटेरियरमध्ये होऊ लागला आहे. स्वस्त असल्यामुळे हे लवकर बदललंदेखील जातं.

‘‘केमिकलचा वापर केल्यामुळे वाळवी लागत नाही. इंटेरियरमध्ये पेपर कार्डबोर्डचा वापर होऊ लागला आहे. महागडया टाइल्सच्या जागी आकर्षक फ्लोरिंग मिळू लागलं आहे. हे मॅचिंग आणि आवडता रंग व डिझाईनचं होऊ लागलं आहे. जमिनीपासून ते छतापर्यंत नवीन रंगरूपामध्ये बदललं जाऊ शकतं.’’

बजेट इंटेरियर

इंटेरियर डिजाइनर पूर्वी डिझाईन तयार करून घ्यायचे, त्यानंतर ते बजेटनुसार मटेरियल निवडत असत. डिझाईनचं आता थ्रीडी फॉर्माट बनतं, ज्यामुळे पूर्ण इंटेरियर कसं दिसेल हे अगोदरच समजतं. जे चांगलं नाही वाटलं तर ते बदलता येऊ शकतं. इंटेरियरमध्ये काही अशा गोष्टींचा समावेश केला जातो जे पूर्ण इंटेरियरला हायलाईट करतं. जसं म्युरल आर्टचा प्रयोग वाढला आहे, हिरवळ दाखवण्याचा प्रयत्न केला जात आहे. मोकळी जागा राहते, तेव्हा वातावरण अधिक चांगलं होतं. लोकं कम्फर्टेबल फील करतात.

कार्यक्षमतेला वाढवतं

इंटेरियरची उपयोगिता यासाठी वाढत चालली आहे कारण हे पाहणाऱ्यांना आकर्षित करतं. कस्टमर इथे येण्यात कम्फर्टेबल फील करतात. तिथे काम करणाऱ्यांना जेव्हा स्वच्छ हवा, पाणी, आनंदी वातावरण मिळतं तेव्हा त्यांची कार्यक्षमता वाढते.

दूर राहणारा मुलगा आणि सून वाईट नसतात

* शैलेंद्र सिंग

लखनौच्या कौटुंबिक न्यायालयात वकील आणि याचिकाकर्त्यांची गर्दी होती. न्यायाधीशांच्या कोर्टाबाहेर एका कोपऱ्यात मुलगा त्याच्या आई-वडिलांसोबत वाट पाहत होता आणि मुलगी तिच्या पालकांसोबत तिच्या वळणाची वाट पाहत होती. काही वेळातच शिपायाने दोघांची नावे पुकारली. मुलगा आणि मुलगी आत गेले. न्यायाधीशांनी आधी फाईल पलटवली आणि नंतर मुलीला विचारले, “तुम्हाला त्यांच्यासोबत का राहायचे नाही?” मुलगी म्हणाली, “साहेब, मी पण काम करते. मी ऑफिसला जातो. तिथून परत येऊन सर्व कामे करावी लागतात.

जेव्हा मला मोलकरीण ठेवायची असते तेव्हा माझे सासरे मोलकरणीने तयार केलेले अन्न खाण्यास नकार देतात. मी गोष्टी चालू ठेवण्याचा खूप प्रयत्न केला. आमच्यामुळे त्याने त्याच्या आई-वडिलांना सोडावे असे मला वाटत नाही. अशा परिस्थितीत वेगळे होणे हाच पर्याय उरतो.” न्यायाधीशांनी मुलाच्या पालकांना बोलावले. त्यांची सून आणि सून यांना काही दिवस वेगळे राहण्याची परवानगी देण्याचे त्यांनी मन वळवले. दरम्यान, तुमची सेवा करण्यासाठी एक नोकर ठेवा. कल्पना करा की तुमच्या सुनेची दुसऱ्या शहरात बदली झाली आहे. हळूहळू सर्व काही ठीक होईल. न्यायाधीशांचे म्हणणे ऐकून पालकांनी होकार दिला. हळूहळू सगळं नॉर्मल झालं. अशाप्रकारे एक घर पडण्यापासून वाचले. असे अनेक प्रकरणे आहेत. कौटुंबिक न्यायालयातील वकील मोनिका सिंग म्हणतात, “घटस्फोटाची सर्वाधिक प्रकरणे अशी आहेत ज्यात मुलीला तिच्या सासरच्यांसोबत राहायचे नाही.”

गोपनीयता महत्वाची आहे

मुला-मुलींच्या लग्नाचे कायदेशीर वय 21 आणि 18 वर्षे असले तरी लग्नाचे सरासरी वय 25-30 वर्षे झाले आहे. बहुतांश मुला-मुलींची लग्ने नोकरी किंवा व्यवसाय केल्यानंतरच होतात. अशा परिस्थितीत त्यांना कुटुंबासोबत राहण्यात अडचणी येऊ लागतात. अनेक प्रकरणांमध्ये पतीचे कुटुंबासोबत राहणे हे वादाचे कारण बनते, त्यामुळे मुलाच्या पालकांनाही त्रास सहन करावा लागतो. कौटुंबिक हिंसाचाराच्या अनेक घटनांमध्ये मुलाचे पालक जबरदस्तीने ओढले जातात. अशा स्थितीत वृद्धापकाळात त्यांना कोर्ट, पोलिस स्टेशनच्याही फेऱ्या माराव्या लागतात. दुसरं म्हणजे आई-वडिलांसोबत राहून मुलांना मोकळेपणाने आयुष्य जगता येत नाही.

एकमेकांची गरज आहे

या समस्यांना तोंड देण्यासाठी तरुण जोडप्यांनी स्वतःच्या जबाबदाऱ्या स्वीकारणे गरजेचे आहे. लग्नानंतर त्यांनी पालकांसोबत राहण्याऐवजी वेगळे राहावे. जेव्हा त्यांना त्यांच्या पालकांची आणि त्यांच्या पालकांची गरज असते तेव्हा त्यांनी एकमेकांच्या मदतीसाठी यावे. यामुळे दोघांमध्ये दुरावा निर्माण होणार नाही आणि ते एकमेकांच्या गरजेपोटी उभे राहतील.

पालकांना या बाबतीत मोठा निर्णय घ्यावा लागेल आणि मुलांना हे समजून घ्यावे लागेल की ते वेगळे राहत नाहीत, दुसऱ्या शहरात काम करताना वेगळे राहतात तसे दूर राहतात. समाजानेही याकडे बघण्याचा दृष्टीकोन बदलावा लागेल. वेगळे राहणारा मुलगा आणि सून यांच्याकडे चुकीच्या नजरेने बघू नये. आई-वडिलांपासून विभक्त राहणाऱ्या सुनेवर आपला समाज सर्वात मोठा टीकाकार आहे. अशा प्रकारची टीका टाळली पाहिजे. लग्नानंतर प्रत्येक सुनेला तिची प्रायव्हसी हवी असते. पालकांनी हे लक्षात ठेवून त्यांना स्वातंत्र्य द्यावे. त्यामुळे त्यांचे परस्पर संबंध चांगले राहतील.

दूरवर राहणारे मुलगे आणि सुना वाईट नसतात

आपल्या समाजात प्रामुख्याने दोन प्रकारची कुटुंबे आहेत, ती म्हणजे विभक्त कुटुंब आणि संयुक्त कुटुंब. विभक्त कुटुंब म्हणजे ज्या कुटुंबात सदस्यसंख्या संयुक्त कुटुंबापेक्षा कमी आहे. न्यूक्लियर फॅमिली हे कौटुंबिक रचनेचे सर्वात लहान स्वरूप मानले जाते. यामध्ये फक्त पती-पत्नी आणि त्यांची मुले यांचा सहभाग आहे. आपल्या समाजात विभक्त कुटुंब चांगले मानले जात नाही, तर हे कुटुंब ही काळाची गरज आहे. एकल कुटुंबाचे फायदे आणि तोटे दोन्ही आहेत. जर आपण गोपनीयतेकडे पाहिले तर एकल कुटुंब सर्वोत्तम आहे. याचे अनेक फायदे आहेत :

आजच्या महागाईच्या युगात वैयक्तिक गरजा भागवणे अवघड झाले आहे. अशा परिस्थितीत एकल कुटुंब हा उत्तम पर्याय आहे. एकाच कुटुंबात वैयक्तिक गरजा पूर्ण करणे थोडे सोपे होते. कुटुंब चालवण्यासाठी आई-वडील दोघेही काम करतात. कुटुंबात मर्यादित सदस्य असल्याने कामाचा फारसा भार नसतो. कुटुंबातील मर्यादित गरजा सहज पूर्ण होतात, त्यामुळे जीवनात आनंद टिकून राहतो. विभक्त कुटुंबांमध्ये, पालक आपल्या मुलांना चांगले शिक्षण देण्यासाठी सर्वतोपरी प्रयत्न करतात.

नवीन आणि आशावादी जीवनशैली

न्यूक्लियर फॅमिलीमध्ये कोणत्याही महत्त्वाच्या मुद्द्यावर चर्चा करून लवकर निर्णय घेतला जातो. ठराविक सदस्यांमध्ये चर्चा केल्यानंतर, एक निष्कर्ष सहज काढता येतो. सर्वांशी चर्चा केल्यावर एकमेकांमधील कौटुंबिक कलहाची शक्यताही कमी होते आणि सदस्यांमधील मतभेदही कमी होतात. संयुक्त कुटुंबातील वडीलधाऱ्यांची आणि इतर लोकांची विचारधारा खूप पुराणमतवादी आहे.

 

संयुक्त कुटुंबातील सदस्य कोणतीही नवीन विचारधारा स्वीकारण्यास तयार नाहीत. परंतु विभक्त कुटुंबातील प्रत्येकजण नवीन आणि आशावादी जीवनशैली स्वीकारण्यास कधीही मागे हटत नाही. विभक्त कुटुंबातील सदस्यांना त्यांच्या पद्धतीने काम करण्याचे आणि विचार करण्याचे पूर्ण स्वातंत्र्य असते. विभक्त कुटुंब सर्व पुराणमतवादी विचारसरणी मागे टाकून आपले जीवन समाजात नव्या पद्धतीने जगते. तिच्या आयुष्यात नवीन आणि सकारात्मक बदल घडवून आणण्यासाठी ती नवीन गोष्टी शिकते. आजच्या काळात लोक इतके व्यस्त झाले आहेत की त्यांच्याकडे त्यांच्या कामाशिवाय दुसरे काही करायला वेळ नाही.

कौटुंबिक कलह

अशा परिस्थितीत विभक्त कुटुंबातील सदस्य आपल्या कुटुंबातील सदस्यांनाही वेळ देऊ शकत नाहीत. व्यस्त जीवनशैलीमुळे, जेव्हा प्रत्येक सदस्य स्वतःच्या कामात व्यस्त असेल, तेव्हा त्याला/तिला कोणत्याही विषयावर वादविवाद करण्यास वेळ मिळणार नाही.

या कारणास्तव, विभक्त कुटुंबात मतभेद आणि कौटुंबिक कलहाची शक्यता बर्‍याच प्रमाणात कमी केली जाते. संयुक्त कुटुंबात कुटुंबातील सर्व सदस्यांचा भार फक्त 1 किंवा 2 लोकांवरच पडतो, अशा परिस्थितीत कुटुंबाच्या डोक्यावर कामाचा ताण तर वाढतोच, पण कुटुंबातील इतर सदस्यही डोक्यावर अवलंबून राहतात. कुटुंबातील.. विभक्त कुटुंबात, प्रत्येक सदस्य घर चालवण्यासाठी हातभार लावतो. पालक जेव्हा आपल्या मुलांना कष्ट करताना पाहतात तेव्हा मोठी झाल्यावर आर्थिकदृष्ट्या स्वावलंबी होण्याची भावना त्यांच्या मनात निर्माण होते.

दूर राहणार्‍या मुलगे आणि सुनांनी जवळ रहावे

आता पूर्वीसारखी परिस्थिती राहिलेली नाही. बदलत्या जीवनशैलीमुळे म्हातारपण कमी झाले आहे. लोक 70 वर्षे निरोगी आयुष्य जगतात. अशा परिस्थितीत त्यांनी स्वतःची काळजी घेतल्यास ते निरोगी राहू शकतात. अशा प्रकारे त्यांना त्यांच्या कुटुंबाची फारशी गरज नसते. सून दूर राहिली तरी फार मोठी अडचण नाही. दूर राहिल्याने, मुलगा आणि सून यांचे संबंध चांगले राहण्याची शक्यता जास्त असते.

नातेसंबंध अशा प्रकारे जपले पाहिजेत की जेव्हा एखाद्याला कोणत्याही प्रकारे कुटुंबाची गरज भासते तेव्हा सर्वजण एकत्र उभे राहतात. मग कुटुंबाची उणीव भासणार नाही. बाजारवादाच्या या युगात पैशातून अनेक गोष्टी उपलब्ध होतात. कोणत्याही प्रकारच्या खरेदीसाठी कोणालाही सोबत घेण्याची किंवा बाजारात जाण्याची गरज नाही. शहराबाहेर राहणाऱ्या अनेक सुना आहेत. अनेकजण परदेशात राहूनही व्हिडीओ आणि इतर माध्यमातून एकमेकांशी इतके जोडले गेले आहेत की जवळपास राहणारे त्यांचे जावई सुद्धा जोडू शकत नाहीत. आवश्यक वस्तू ऑनलाइन पाठवा. कोणत्याही प्रकारची मदत हवी असली तरी आम्ही ती व्यवस्थापित करतो.

कधी आपण स्वतः भेटायला येतो तर कधी आई-वडिलांना बोलावतो. दूर किंवा जवळ राहणे ही काही मोठी गोष्ट नाही. मुलं तुमच्याशी मनापासून जोडलेली राहणं महत्त्वाचं आहे. काळानुरूप बदल होणे अत्यंत गरजेचे आहे. एकाच कुटुंबात राहणारा किंवा वेगळा राहणारा मुलगा किंवा सून असा गैरसमज करून घेणे योग्य नाही. उत्सवात पालकांसोबत रहा. त्यांच्यासोबत मजा करा. उत्सवात एकटे राहणे चांगले नाही. कुटुंबासोबत आनंद साजरा कराल. वेगळे राहूनही एकटेपणा जाणवणार नाही याची काळजी घ्या.

कठीण प्रसंगात तुमच्या पालकांच्या पाठीशी उभे राहा. आर्थिक आणि भावनिक आधार देण्यात मागे हटू नका. तुम्हाला कोणताही मोठा निर्णय घ्यायचा असेल तर तुमच्या पालकांचे मत अवश्य घ्या. त्यांची मते कोणत्याही स्वार्थाशिवाय असतात. वेगळे राहत असतानाही योग्य नसलेले कोणतेही काम करू नका. आई-वडील आपल्या मुलांचे पालनपोषण करतात जेणेकरून ते मोठे झाल्यावर त्यांना म्हातारपणात आधार द्यावा. जरी तुम्हाला त्यांच्यापासून दूर राहावे लागले तरी, त्यांना एकटे सोडू नका, विशेषत: पालकांपैकी एक असल्यास. मग खूप काळजी घ्या. मग वेगळे राहण्याचा प्रश्नच उद्भवणार नाही.

मोठ्या वयात लग्न : आवश्यक की सक्ती?

* पूनम पाठक

तथाकथित सुसंस्कृत समाजातही, लग्नासारख्या अत्यंत वैयक्तिक विषयावर, लोकांची मते बिनबोभाट पाहुण्यांसारखी ताबडतोब समोर येतात. मोठ्या वयात होणार्‍या लग्नाबद्दल जरी बोललो, तरी सर्वांच्या नजरा त्या विशिष्ट व्यक्तीवर उभ्या राहतात जणू या वयात लग्न करून त्याने मोठा गुन्हा केला आहे. गुन्हेगार नसतानाही त्याला लोकांच्या तिरकस नजरेचा आणि उपहासात्मक बाणांचा सामना करावा लागतो.

समाजात लग्न हा प्रकार रंगतदारपणाच्या श्रेणीत ठेवला जातो. त्या व्यक्तीच्या चारित्र्यावर चारी बाजूंनी बोटे उगारली जाऊ लागतात. वाढत्या वयात लग्न केल्यास लग्नाचे पावित्र्य भंग होण्याचा पूर्ण धोका आहे, असे प्रत्येकजण भासवतो. वाढत्या वयात होणार्‍या या लग्नामुळे लोकांचा विवाहाच्या बंधनावरील विश्वास उडेल. वाढत्या वयात केलेले हे लग्न टिकेल का किंवा या वयात लग्न करून काय फायदा होईल, असे प्रश्न निर्माण होतात, ज्याची उत्तरे माणसाला अस्वस्थ करतात. समाजाचे ठेकेदार म्हणवणाऱ्यांची ही विचारसरणी त्यांची संकुचित मानसिकता दर्शवते. त्यांच्या मते आयुष्याचा हा शेवटचा टप्पा घालवण्याचा उत्तम मार्ग म्हणजे राम भजन. लग्न करण्याची गरज आहे का?

वास्तव काय आहे

पण वास्तव काही वेगळेच आहे. आयुष्यातील अनुभवजन्य सत्य सांगतो की वाढत्या वयाच्या या टप्प्यात माणसाचा एकटेपणाही वाढत जातो. विशेषत: अशा परिस्थितीत जेव्हा एखाद्या वृद्ध व्यक्तीने आपला जोडीदार गमावला असेल किंवा त्याच्यापासून विभक्त झाला असेल.

काही शारीरिक थकवा आणि काही मानसिक असुरक्षिततेची भावना माणसाला आतून घाबरवते. वयाच्या या टप्प्यावर माणसाला एका जोडीदाराची गरज असते, जो त्याला मानसिक आणि भावनिक आधार देऊ शकेल, त्याच्या वेदना किंवा मनःस्थिती समजू शकेल आणि हे फक्त जीवनसाथीच करू शकतो.

हा तो काळ आहे जेव्हा वडिलांकडे अनुभवांचा खजिना असतो आणि ऐकणारे फक्त संख्येत असतात. म्हणून, एखादी व्यक्ती आपली तारुण्य एकट्याने घालवू शकते, परंतु म्हातारपणाच्या या टप्प्यात माणसाला एका साथीदाराची आवश्यकता असते, जो केवळ न्याय्य नाही तर सुरक्षितदेखील असतो. मग एकटे असताना एखाद्या म्हाताऱ्याला कोणाचा हात धरून त्याच्यासोबत आयुष्य घालवायचे असेल तर त्यात गैर काय? मोठ्या वयात तो स्वतःच्या आनंदासाठी आयुष्याचे निर्णय घेऊ शकत नाही का?

असे का जगावे

वृद्धावस्था म्हणजे वयाचा तो काळ जेव्हा एखादी व्यक्ती त्याच्या सर्व कर्तव्यांमधून निवृत्त होते. जसे त्याने आपल्या मुलांना शिक्षण दिले, त्यांना सक्षम केले आणि त्यांची लग्ने केली. लग्न झाल्यावर मुलंही स्वतःच्या आयुष्यात व्यस्त होतात. त्यांचे प्राधान्यक्रमही बदलतात. त्यांना इच्छा असूनही वडिलांसोबत जास्त वेळ घालवता येत नाही. मग अशा परिस्थितीत त्यांनी वाढत्या वयाला ओझे मानून आयुष्य जगायचे की आयुष्याच्या नव्या पर्वाची सुरुवात करायची? या वयात लग्न करण्याचा निर्णय हा महत्त्वाचा निर्णय आहे, त्याचे मनापासून स्वागत केले पाहिजे.

येथे, प्रसिद्ध चित्रपटसृष्टीतील कलाकार आणि चित्रपट निर्माते कबीर बेदी यांचे वयाच्या 70 व्या वर्षी 42 वर्षांच्या परवीन दुसांजसोबत झालेले लग्न हे याचे उत्तम उदाहरण आहे. कबीर बेदी यांचे हे चौथे लग्न आहे. त्यांचे पूर्वीचे तीन विवाह का यशस्वी झाले नाहीत किंवा त्यांच्या ब्रेकअपची कारणे काय होती ही अत्यंत वैयक्तिक बाब आहे. त्या नात्यांचे वास्तव काहीही असले तरी त्यावर प्रश्न उपस्थित करणे निरर्थक ठरेल आणि त्यांच्या वैयक्तिक बाबींमध्ये हस्तक्षेप होईल. हे लग्न यशस्वी होईल की आधीच्या तीन लग्नांप्रमाणेच विस्कळीत होईल, याचा अंदाज लोकांमध्ये असेल?

याबद्दल आपले स्पष्ट मत मांडताना रुचिका म्हणते की, कबीर बेदींचे तीन लग्न टिकले नाहीत तर त्यांच्या चौथ्या लग्नाच्या दीर्घायुष्यावर मोठी शंका आहे. आकांक्षा असेही म्हणते की कबीरचे चौथे लग्न टिकेल याची काही हमी आहे का? अशा परिस्थितीत मला येथे एक प्रश्न उपस्थित करावासा वाटतो की, बेदींचे चौथे लग्न टिकण्याची शक्यता फार कमी असली, तरी ज्या नवविवाहित जोडप्यांचे लग्न महिनाभरात घटस्फोटाच्या उंबरठ्यावर येते. त्यांचे लग्न टिकेल याची खात्री देता का? नाही तर मग जास्त वयाच्या लग्नाची एवढी गडबड कशाला? किशोर कुमारच्या चार लग्नानंतरही त्यांच्या लोकप्रियतेत कोणतीही घट झाली नाही. आजही ते उत्तम गायक आणि कलाकार म्हणून ओळखले जातात.

मते भिन्न आहेत

अतिशय जाणकार आणि अनुभवी असलेल्या सुधा सांगतात की, किशोर कुमार चार वेळा लग्न करूनही लोकांमध्ये लोकप्रिय आहेत, कारण सामान्य लोक त्यांच्या कार्यक्षेत्राने प्रभावित झाले आहेत, त्यांचा त्यांच्या वैयक्तिक आयुष्याशी काहीही संबंध नाही. किशोर कुमारच्या आवाजाचे लोकांना वेड लागले आहे. तर इथे सुधाने नकळत माझ्या मुद्द्याचे समर्थन केले, जे मी आधीच उदाहरण म्हणून मांडले होते. होय, लग्नाच्या नावाखाली या संस्थेचा गैरवापर होता कामा नये हे सुधा यांच्याशी आपण नक्कीच सहमत होऊ शकतो.

चित्रपटसृष्टीत केलेल्या कोणत्याही कामाचा आपल्या समाजावर, विशेषतः तरुणांवर खोलवर परिणाम होतो. चित्रपटसृष्टीतील कलाकार – दिलीप कुमार आणि अमिताभ बच्चन यांच्या आदर्श जीवनाचे उदाहरणही सादर केले आहे.

पूनम अहमद याच्याशी पूर्णपणे सहमत आहे आणि म्हणते की प्रत्येकाची परिस्थिती वेगळी असते. काही लोकांचा आदर्श विवाह असेल तर सर्वांनी त्याच पावलावर पाऊल टाकले पाहिजे असे नाही. पूनमने आणखी एक युक्तिवाद दिला की, जोपर्यंत दोघेही एकत्र राहत होते, तोपर्यंत कोणीही याविषयी बोलले नाही, पण नात्याचे नाव सांगताच गदारोळ का झाला? येथे एखाद्या विशिष्ट व्यक्तीचे लग्न कोणत्या कारणामुळे तुटले याचा विचार करणे महत्त्वाचे नाही, तर येथे मुद्दा प्रौढत्वात आपुलकी आणि आधाराची गरज आहे, जी प्रत्येक व्यक्तीला हवी असते.

म्हातारपणातही माणसाने आपल्या जीवनावर प्रेम केले पाहिजे आणि ते पूर्णतः जगले पाहिजे. एकमेकांचे खरे मित्र, सहानुभूतीदार व्हा आणि एकमेकांना आधार द्या. यापेक्षा आनंदाची गोष्ट कोणती असू शकते आणि हळूहळू पण निश्चितपणे समाजही बदल स्वीकारेल.

अनलिमिटेड कहानियां-आर्टिकल पढ़ने के लिएसब्सक्राइब करें