* आभा यादव
हाडांच्या आरोग्यासाठी टिप्स: हाडांची ताकद बहुतेकदा वृद्धत्वाशी संबंधित असते, परंतु अनेक महिलांसाठी ही समस्या अपेक्षेपेक्षा खूप लवकर सुरू होते. फ्रॅक्चर किंवा सतत वेदना होण्यापूर्वीच, हाडांच्या रचनेत लहान बदल शांतपणे नुकसान करू लागतात. महिलांमध्ये हाडांची कमकुवतपणा ही एक गंभीर परंतु अनेकदा दुर्लक्षित केलेली समस्या आहे. हार्मोनल बदल, रजोनिवृत्ती आणि व्हिटॅमिन डीची कमतरता यामुळे महिलांमध्ये ऑस्टिओपोरोसिसचा धोका झपाट्याने वाढतो. वेळेवर निदान आणि निरोगी जीवनशैली स्वीकारल्याने हा धोका लक्षणीयरीत्या कमी करता येतो.
हाडांच्या समस्या आणि त्यांना कसे सामोरे जावे याबद्दल जाणून घेऊया:
ऑस्टिओपोरोसिस: हा हाडांशी संबंधित सर्वात सामान्य चयापचय रोगांपैकी एक आहे. हा आजार कोणत्याही स्पष्ट लक्षणांशिवाय हळूहळू वाढतो आणि हाडे लक्षणीयरीत्या कमकुवत झाल्यावर अनेकदा स्पष्ट होतो. जगभरातील २० कोटींहून अधिक लोकांना याचा परिणाम होतो, ज्यामध्ये महिलांची संख्या जास्त असते.
हार्मोनल बदल: कैलाश हॉस्पिटलमधील कन्सल्टंट ऑर्थोपेडिक्स आणि स्पोर्ट्स इजरी स्पेशालिस्ट डॉ. विनय कुमार अग्रवाल यांच्या मते, महिलांमध्ये हाडांची घनता कमी होण्याचे एक प्रमुख कारण हार्मोनल बदल आहेत. गर्भधारणेदरम्यान, रजोनिवृत्ती आणि रजोनिवृत्तीनंतर, शरीरातील इस्ट्रोजेनची पातळी, जो मजबूत हाडे राखण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावतो, कमी होऊ लागते.
रजोनिवृत्तीनंतरच्या सुरुवातीच्या काळात, महिलांमध्ये हाडांची झीज २०% पर्यंत असू शकते. म्हणूनच रजोनिवृत्तीनंतरच्या महिलांना ऑस्टियोपोरोसिसचा सर्वाधिक धोका असतो. आज, महिला त्यांच्या आयुष्याचा एक महत्त्वाचा भाग या असुरक्षित टप्प्यात घालवतात, ज्यामुळे फ्रॅक्चरचा धोका आणखी वाढतो.
हे कधी धोकादायक आहे?
ऑस्टियोपोरोसिसला “मूक रोग” म्हटले जाते कारण त्याची लक्षणे सुरुवातीच्या टप्प्यात दिसून येत नाहीत. हा रोग जसजसा वाढत जातो तसतसे त्याच्या लक्षणांमध्ये हे समाविष्ट असू शकते:
सतत पाठ किंवा कंबर दुखणे.
उंची हळूहळू कमी होणे.
घसरगुंडीची स्थिती.
अगदी किरकोळ पडण्यामुळेही हाडांचे फ्रॅक्चर.
पाठीच्या कण्यातील फ्रॅक्चरमुळे फुफ्फुसांची क्षमता देखील कमी होऊ शकते, ज्यामुळे श्रम न करताही श्वास घेण्यास त्रास होतो. जगभरात दरवर्षी अंदाजे २० लाख ऑस्टियोपोरोसिस फ्रॅक्चर होतात. कंबर आणि पाठीच्या कण्यातील फ्रॅक्चर हे सर्वात गंभीर मानले जातात, ज्यामुळे हालचाल आणि जीवनमानावर गंभीर परिणाम होतो.
आवश्यक उपक्रम
वेगवान चालणे.
प्रतिकार प्रशिक्षण.
संतुलन व्यायाम.
या क्रियाकलापांमुळे हाडे मजबूत होतात आणि पडण्याचा धोका कमी होतो.
योग्य पोषण
कॅल्शियम आणि व्हिटॅमिन डी समृद्ध आहार.
हिरव्या पालेभाज्या.
काजू, शेंगा, संपूर्ण धान्य.
तयार केलेले अन्न आणि निरोगी चरबी.
योग्य पोषण असलेला आहार हाडांची घनता आणि खनिजांचे शोषण वाढविण्यास मदत करतो.
ऑस्टियोपोरोसिस शांतपणे दिसून येऊ शकतो, परंतु त्याचे परिणाम गंभीर असतात. योग्य माहिती, निरोगी जीवनशैली, वेळेवर तपासणी आणि वैद्यकीय सल्ल्याने महिलांमध्ये हाडांची कमकुवतपणा मोठ्या प्रमाणात रोखता येतो. मजबूत हाडे ही सक्रिय, स्वतंत्र आणि निरोगी जीवनाचा पाया आहेत.
