* शोभा कटारे
किशोरवयीन तरुण अनेक बदलांमधून जातात. याचे सर्वात मोठे कारण म्हणजे हार्मोन्स. एकीकडे शरीरात झपाट्याने बदल होत असतात, तर दुसरीकडे हे हार्मोन्स त्यांच्या भावना आणि भावनांमध्येही अनेक बदल घडवून आणतात. तरुणांमध्ये प्रेम, आकर्षण, राग, दुखापत अशा भावना वाढू लागतात. एकीकडे ते या भावना आणि बदल समजून घेण्याचा प्रयत्न करत असताना दुसरीकडे शाळेतील अभ्यासाचा दबावही वाढू लागतो. हा दबाव आणि हार्मोन्स मुलाच्या बदलत्या प्रकृतीला जबाबदार असतात.
सकारात्मक नाते टिकवण्यासाठी या टीपांचे अनुसरण करा :
माहिती ठेवा
तरुणांना विश्वासात घेऊन स्वातंत्र्य द्यायचे असले तरी, तरुण किंवा किशोरवयीन कोठे जात आहेत, ते कोणाला भेटत आहेत, ते काय करत आहेत किंवा त्यांचे मित्र कोण आहेत याची पालकांना जाणीव असणे आवश्यक आहे.
ध्येय गाठण्यात मदत करा
हर टीनएजर आपले एक लक्ष्य आहे आणि त्याला पूर्ण करणे आवश्यक आहे. यामध्ये आईवडिलांनी त्यांना मदत करणे आवश्यक आहे आणि त्याला हे लक्ष्य प्राप्त करणे मोठ्या प्रमाणात आहे, तसेच ही अपयशी देखील त्याच्या विश्वासाला तयार करण्यात संभाव्यपणे मदत करेल.
मित्र व्हा
किशोरवयीन मुलांच्या चांगल्या संगोपनासाठी पालक होण्यासोबतच मित्रांचे नातेही निर्माण करावे लागेल जेणेकरुन किशोर आणि तरुण त्यांच्या समस्या किंवा सर्व प्रकारच्या गोष्टी त्यांच्याशी उघडपणे सांगू शकतील जेणेकरून ते कोणत्याही प्रकारच्या चुकीच्या जाळ्यात अडकू शकतील. गोष्टी त्यांचे मैत्रीपूर्ण वागणे किशोरांना जवळ ठेवेल, तरच वडील त्यांना योग्य आणि अयोग्य याबद्दल अधिक चांगल्या प्रकारे सांगू शकतील.
एकत्र काही वेळ घालवा
हे महत्वाचे आहे की दिवसभरात किमान १ तास एकत्र घालवावा. हा काळ एकत्र खाण्याचा, स्वयंपाकाचा, साफसफाईचा किंवा इतर कशाचाही असू शकतो. रात्री झोपण्यापूर्वी तुम्ही २०-२५ मिनिटे एकत्र बोलू शकता आणि दिवसभरातील गोष्टी शेअर करू शकता. व्हिडिओ गेम आणि बोर्ड गेम किशोरवयीन मुलांसोबत खेळले जाऊ शकतात. त्यांच्याशी राजकारणावर गंभीर चर्चा होऊ शकते. पुस्तके किंवा मासिकांमध्ये लिहिलेल्या गोष्टींवर चर्चा केली जाऊ शकते.
धीर धरा
किशोरवयीन मुलांचे चांगले संगोपन करण्याचा मार्ग म्हणजे पालकांनी संयम बाळगणे. किशोरवयीन स्वत: इतक्या बदलांमधून जात आहे की वडीलधाऱ्यांचा पाठिंबा आवश्यक आहे. आपला मुलगा किंवा मुलगी विचित्र का वागत आहे हे येथे वडिलांनी समजून घेतले पाहिजे. त्याच्या मूड स्विंगमुळे त्याच्यावर ओरडू नका. अशा परिस्थितीत, एक पालक म्हणून, वडिलांनी त्याच्या/तिच्या समस्या चांगल्या प्रकारे समजून घेतल्या पाहिजेत. यासाठी थोडा धीर धरा. चिडवू नका किंवा रागावू नका. लक्षात ठेवा की ते पौगंडावस्थेपर्तंत पोहोचतात तेव्हा किशोरवयीन मुले मोठ्याने बोलणे आणि रागावणे शिकले आहेत. त्यांना अनेक गोष्टी माहीत असतात ज्या मोठ्यांना माहीत नसतात.
किशोरांना त्यांच्या भावनांबद्दल विचारा. पण त्याला वडीलधाऱ्यांना काहीही सांगायचे नसेल तर त्याला उत्तरे देण्याची सक्ती करू नये, फक्त वडीलधारी मंडळी त्याच्या पाठीशी आहेत याची त्याला खात्री द्या. जेव्हा तो बोलायला येतो तेव्हा वडिलांनी त्याला पूर्ण वेळ द्यावा. त्याला खिजवण्याऐवजी त्याला बोलण्याची संधी द्या. यामुळे, त्याला कोणत्याही प्रकारचे दडपण जाणवणार नाही आणि मोठ्यांसमोर आपले मत उघडपणे मांडता येईल.
मोठ्यांचा आदर करायला शिकवा
अनेक वेळा, रागाच्या भरात आणि चिडून, किशोरवयीन मुले त्यांची मर्यादा ओलांडतात आणि त्यांच्या पालकांबद्दल वाईट बोलतात. अशा परिस्थितीत खूप संयम ठेवा. आईने त्यांना सांगितले पाहिजे की त्यांना त्यांचा राग किंवा समस्या समजू शकतात, परंतु तरीही त्यांनी त्यांच्या आईशी अशा प्रकारे बोलू नये.
त्यांना प्रेमाने समजावून सांगितले पाहिजे की त्यांच्या शरीरात आणि मनात होणारे बदल चांगले समजतात. पण तरीही अशा काही गोष्टी आहेत ज्या अजिबात खपवून घेतल्या जाणार नाहीत जसे की खोटे बोलणे, शिवीगाळ करणे, मोठ्यांचा अपमान करणे, मोठ्यांशी मोठ्याने बोलणे. जर एखाद्या किशोरवयीन मुलाने किंवा तरुणाने या गोष्टी केल्या तर वडीलधाऱ्यांनी त्याला न डगमगता त्याच्या चुकीची जाणीव करून द्यावी आणि भविष्यात काळजी घेण्यास सांगितले पाहिजे.
त्यांच्यावर विश्वास ठेवा
या वयात, किशोर आणि तरुण त्यांच्या मित्रांच्या खूप जवळ असतात. ते त्यांच्या वैयक्तिक गोष्टी त्यांच्या कुटुंबातील सदस्यांपेक्षा त्यांच्या मित्रांना अधिक सांगतात. अशा परिस्थितीत, तरुण सोबत बोला, परंतु त्यांच्या चुका शोधण्याचा प्रयत्न करू नका. फक्त हे शोधण्याचा प्रयत्न करा की त्यांना काहीतरी चुकीचे करण्यास प्रवृत्त करणारा कोणी मित्र आहे का?
वडिलधाऱ्यांना असे वाटत असेल तर त्यांनी तरुणांना सावध करून समजावून सांगावे, तरुणांना या वयात नवीन गोष्टी जाणून घेण्याची उत्सुकता असेल की तो काही चुकीचे करत नाही, तर त्याची हेरगिरी करू नये, तर त्याच्यावर विश्वास ठेवावा. अनेक वेळा ते स्वत: चुका करूनच शिकतात, त्यामुळे त्यांना त्यांच्या चुकांमधून शिकण्याची संधी मिळण्याचा अधिकार आहे.
आनंदी रहा
एखादा किशोरवयीन त्याच्या पालकांकडे त्याच्या समस्या घेऊन आला, तर त्यांना आनंद झाला पाहिजे की त्याचे लक्षपूर्वक ऐकले पाहिजे, यासाठी पुरेसा वेळ दिला पाहिजे आणि नंतर मला सांगा, तुम्ही काय आहात असे सांगून पाठलाग करू नये वारंवार तुमच्या सर्व समस्या घेऊन या, तुमच्या समस्या स्वत: सोडवायला शिका, इ.
काही नियम बनवा
हे शक्य आहे की अति-स्मार्ट होण्यासाठी, ते तुमच्याकडे किंवा तुम्ही म्हणत असलेल्या गोष्टींकडे दुर्लक्ष करू लागतील. जास्त कडकपणा घरात चांगला दिसत नाही, पण पूर्ण डील देणेही योग्य नाही. घरातील वातावरण सुरळीत ठेवण्यासाठी काही नियम केले तर तरुणाई आनंदाने त्यांचा अवलंब करतील, नियम समजावून सांगण्याबरोबरच ते बनवण्याचे कारणही सांगा आणि त्यातून काय फायदा होईल, हेही सांगा. केव्हा आणि कुठे, कसे आणि का वागावे हे त्याला समजेल.
प्रत्येक परिस्थितीत शांत रहा
किशोरवयीन मुले स्वत: हुशार असतात परंतु त्यांना असे वाटते की त्यांच्या पालकांनी दिलेले ज्ञान जुन्या पद्धतीचे आहे. प्रत्येक समस्या किंवा समस्या किंवा कोणतीही माहिती पालकांना विचारण्याऐवजी ते त्यांच्या मित्रांना किंवा गुगलला विचारतात. मग अनेक वेळा आई-वडील आणि मूल यांच्यात अहंकार येऊ लागतो आणि तो भांडण किंवा नकारात्मकतेचे कारण बनू लागतो. या परिस्थितीत, आपण प्रौढ व्यक्तीसारखे वागले पाहिजे, शांत रहा आणि परिस्थिती हाताळण्याचा प्रयत्न करा.
किशोरावस्था हा पालक आणि किशोरवयीन मुलांसाठी कठीण काळ असतो परंतु एक चांगले पालक बनून, तुम्ही त्यांना जीवनाचा हा टप्पा सुलभ करण्यात नक्कीच मदत करू शकता. त्यांचे वागणे आणि सवयी बदलून ते शांत पालक राहिले, तर किशोरवयीन मुले आणि तरुण त्यांच्या पालकांचे ऐकतील आणि वडीलधाऱ्यांशी कोणतीही गोष्ट शेअर करण्यात त्यांना अजिबात संकोच वाटणार नाही अशी दाट शक्यता आहे.
म्हणूनच किशोरांना समजूतदार पालकांची नितांत गरज आहे. त्यासोबतच वडिलांनीही आपल्या वागण्यात बदल करणे आवश्यक आहे.
