* रेणू गुप्ता
मी काल रात्री माझी मैत्रीण मुस्कानच्या घराच्या ड्रॉइंगरूममध्ये बसून तिच्याशी गप्पा मारत होती. अचानक तिथला लाईट गेला. इतर रूम्सचे लाईट होते. ‘‘ओह, मला वाटतं इथला बल्ब फ्यूज गेलाय. रोनितदेखील घरी नाहीये. आता बल्ब कोण बदलेल?’’ ती काळजी करत म्हणाली.
‘‘अगं एवढी का काळजी करतेस? बल्ब तर फ्युज झालाय. बदल ना. आकाश कोसळून तर नाही पडलंय ना.’’
‘‘मला बल्ब बदलायला नाही येत. हे काम पुरुषांच आहे. आपल्या बायकांच नाही.’’
‘‘एक्सक्युज मी, हे तू काय बोललीस? इतरवेळी तू घराबाहेर मोठी स्त्री-पुरुषांच्या समानतेचे झोंडे सतत गाडत राहतेस आणि घरातल्या कामांमध्ये हा भेदभाव? तू का नाही बदलू शकत फ्यूज्ड बल्ब? हे काही रॉकेट सायन्स तर नाहीये.’’
‘‘अरे बाबा, मी आतापर्यंत कधीच घरांमध्ये फ्युज बदलला नाहीये. नेहमी रोनितच बदलतो.’’
‘‘आणि जर कधी रोनितच्या मागे बल्ब फ्यूज गेला तर काय करशील? तुझ्या मोठ्या मुलीची मुलगी तुझ्याजवळच राहते ना? अजून खूपच छोटी आहे. रोनित कधी कधी ऑफिसच्या टूरवरती जातो. जरा विचार कर, कधी तो नसताना उशिरा रात्री तुझ्या रूमचा बल्ब फ्यूज गेला आणि ती अचानक जोरजोरात रडू लागली, तर काय करशील? रोनितची वाट बघत बसशील, की केव्हा तो दौऱ्यावरून परत येईल आणि बल्ब बदलेल?’’ मी थोडा विचार करून हसतच तिला विचारलं.
‘‘मी… मी…’’ माझ्या या प्रश्नावर ती गप्प बसली.
प्रत्येक काम बरोबरीचं
तेव्हा मी तिला समजावलं, ‘‘घरातील कामांमध्ये बाईपुरुषावर आधारीत असं कोणत्याही कामाचं विभाजन होता कामा नये. आज जर जीवनातील प्रत्येक क्षेत्रामध्ये स्त्री आणि पुरुष खांद्याला खांदा मिळवून चालत आहेत, तर त्यांना घरचं बाहेरचं प्रत्येक कामदेखील करता यायला हवं. मी तर माझा मुलगा आणि मुलीकडून प्रत्येक काम करून घेते म्हणजे त्यांना देखील कोणतही काम करताना पुढे त्रास होता कामा नये.
‘‘माझा १९ वर्षाचा मुलगा बायकांची ठप्पा असलेली सर्व कामे जसं की भाज्याफळं, हिरव्या पालेभाज्या कापणं, धुणं, कुकिंग, डायनिंग टेबल लावणं, स्वत:चे कपडे धुणं, घराची स्वच्छता तेवढ्याच आवडीने करतो, जेवढ्या काळजीने माझी २१ वर्षाची मुलगी पुरुषांचं लेबल लागलेली कामं जसं की फ्युज बदलणं, नवीन बल्ब लावणं, स्वत:ची स्कुटी, घरातील विजेची सर्व उपकरणांची छोटीमोठी दुरुस्ती करणे, वीज, पाण्याची बिलं ऑनलाइन वा ऑफलाईन जमा करणं, बँक, विम्याची कामं, घराची गाडी, स्कुटीचे टायर बदलणं, तिच्या कॉलेजमधील सर्व ऑफिशियल कामं, कपडे, भाजी, रेशन विकत आणणं, गॅस सिलेंडर बदलणंसारख्या कामं करण्यात एक्सपर्ट आहे.
अमेरिकेत राहताना लग्नापूर्वी तिने ही सर्व कामं एकटीच्या बळावर केली. आता सांग जर मीदेखील तिच्याकडून लहानपणापासून फक्त बायकांचीच कामं करून घेतली असती तर ती अमेरिकेसारख्या देशामध्ये व्यवस्थित अॅडजेस्ट झाली असती का? तिथे व्यवस्थित राहू शकली असती का?’’
पॉवर सप्लाय ऑफ करा
बल्ब कोणत्याही प्रकारचा का असेना, सर्वप्रथम बल्बचा पॉवर सप्लाय स्विच ऑफ करा. यामुळे तुम्हाला फ्यूज बल्ब बदलतेवेळी करंट लागण्याचा धोका राहणार नाही.
जर बल्ब पेटलेला असताना तुमच्यासमोर फ्यूज झाला तर त्या स्थितीमध्ये त्याला थंड व्हायला काही वेळ द्या, ज्यामुळे तुमचा हात आणि बोटं सुरक्षित राहतील. उशिरापर्यंत जळणारा बल्ब अचानक बंद झाल्यास त्याला हात लावल्यामुळे तुमचा हात आणि बोटं भाजू शकतात.
कोणत्याही प्रकारच्या अवजड वस्तूंची व्यवस्था करा
बल्ब बदलण्यासाठी एखाद्या सुरक्षित जागी उभं राहण्यासाठी एक खुर्ची, स्टूल, टेबल वा शिडीची व्यवस्था करा म्हणजे तुम्ही उंचा वरती न लडखडता वा डगमगता सुरक्षित उभे राहू शकाल.
आता मी तुम्हाला सांगते की तुम्ही वेगवेगळ्या प्रकारच्या बल्बला फ्यूज होण्याच्या स्थितीमध्ये कसं बदलू शकता?
फ्यूज बल्ब बदलण्याची कृती
स्टेप-१ : फ्यूज बल्बला जोर न देता हाताच्या पंजामध्ये पकडा. आता त्याला डावीकडे फिरवण्याचा प्रयत्न करा. बल्ब त्याच्या सॉकेटमधून सहजपणे निघेल.
स्टेप-२ : आता नवीन बल्बला सॉकेटमध्ये कलॉकवाईज फिरवून फिट करा. पॉवर सप्लायच्या स्विचला ऑन करा. तुमच्या नवीन बल्बच्या प्रकाशाने तुमची खोली झगमगून निघेल.
