* प्रियंका यादव
‘मातृत्व ही एक पूर्णवेळ नोकरी आहे,’ ४२ वर्षीय स्वाती मेहता चहाचा कप हातात घेऊन एक घोट घेत दीर्घ श्वास सोडत सांगते. तिच्या आयुष्यातील अनुभव सांगताना स्वाती म्हणते, ‘‘जेव्हा मला पहिले बाळ झाले, तेव्हा मी फक्त २५ वर्षांची होते आणि अमेरिकेतील एका कंपनीत उच्च पदावर कार्यरत होते. ‘‘महिला आर्थिकदृष्ट्या स्वतंत्र असणं किती महत्त्वाचं आहे, हे मला चांगलंच माहीत होतं, म्हणून मी काम आणि मातृत्व या दोन्हींची जबाबदारी घेतली. माझ्यासाठी हे आव्हानात्मक असलं तरीही मी ते निवडलं.’’
तेवढ्यात स्वातीची मुलगी गुलाबी रंगाचा ड्रेस घालून आली आणि आईला मिठी मारून सोफ्याच्या कडेवर बसली. तिच्याबद्दल बोलताना स्वाती म्हणाली, ‘‘माझी मुलगी सारा १६ वर्षांची आहे. ती ११ वीत शिकत आहे आणि तिला स्केचिंग तसेच चित्रकलेची खूप आवड आहे. तिचे इंस्टाग्रामवर २२ हजार फॉलोअर्स आणि यूट्यूबवर १८ हजार सबस्क्राइबर्स आहेत. तिला भविष्यात जे काही बनायचे आहे ते ती बनू शकते, माझ्या मुलीला माझा पूर्ण पाठिंबा आहे.’’
हे ऐकून तिची मुलगी तिच्या गालाचे चुंबन घेते म्हणते, ‘‘तू जगातील सर्वोत्तम आई आहेस. माझे तुझ्यावर खूप प्रेम आहे, आई.’’
आव्हानापेक्षा कमी नाही
मातृत्व ही एक पूर्णवेळ नोकरी आहे, हे स्वातीचे म्हणणे अगदी बरोबर आहे. दोन्ही गोष्टी एकत्रितपणे हाताळणे सोपे नाही, पण बदलत्या काळानुसार महिला करिअरकडे अधिक लक्ष देत आहेत आणि हे योग्यही आहे. प्रत्येक महिलेने स्वत:च्या पायावर उभे राहून स्वत:ची ओळख जपणे खूप गरजेचे आहे. अनेकदा आई आणि नोकरदार महिला या भूमिकांमध्ये समतोल राखण्याची कसरत हे कधीही न संपणारे आव्हान वाटू शकते, पण काळजी करू नका, कारण तुमच्यासारखी नोकरदार महिला, जी एक आईदेखील आहे, ती नोकरी आणि मुले कशी सांभाळू शकते, हे आज आम्ही तुम्हाला सांगणार आहोत.
चला तर मग जाणून घेऊया, काही उपाय जे तुमचे जीवन सोपे करू शकतात :
बेबी सिटरला आपलेसे करा
जर तुमचे मूल लहान असेल आणि तुम्ही नोकरदार महिला असाल तर तुम्ही मुलासाठी बेबी सिटर म्हणजे मुलाला सांभाळणारी बाई, नियुक्त करू शकता. तुम्ही कोणत्याही एजन्सी किंवा अॅपद्वारेही बेबी सिटर नियुक्त करू शकता. याचा फायदा म्हणजे या एजन्सी आणि अॅप्समधून येणारे बेबी सिटर्स आधीच नोंदणीकृत असतात. बेबी सिटर मिळाल्यास तुम्ही तुमचे काम सहज करू शकता.
घरात कॅमेरे बसवा
जर तुम्ही कामानिमित्त बराच वेळ घराबाहेर राहात असाल आणि या काळात तुमचे मूल घरी एकटे असेल तर तुम्ही सुरक्षिततेसाठी तुमच्या घरात कॅमेरा बसवा आणि हा कॅमेरा तुम्ही आणि तुमच्या पती दोघांच्याही मोबाईलशी जोडून घ्या. याच्या मदतीने तुम्ही तुमच्या मुलाच्या हालचालींवर लक्ष ठेवू शकाल आणि गरज पडल्यास त्याला मदत करू शकाल.
फोन करून चौकशी करत राहा
तुम्ही तुमच्या कार्यालयात बसूनही मुलांची काळजी घेऊ शकता. त्यासाठी तुम्ही दुपारच्या जेवणाच्या, चहा-कॉफीच्या वेळेत फोन करून मुलांची चौकशी करू शकता. तुम्ही तुमच्या जोडीदारालाही हे करायला सांगा, पालकत्व ही पती-पत्नी दोघांची जबाबदारी आहे. जर तुमच्या मुलांकडे मोबाईल असेल तर त्यांना नेहमी ‘लोकेशन ऑन’ ठेवण्यास सांगा, जेणेकरून गरज पडल्यास तुम्ही त्यांना मदत करू शकता.
सुट्टीच्या दिवशी एकत्र वेळ घालवा
तुमच्या व्यस्त वेळापत्रकातून जेव्हा कधी वेळ मिळेल तेव्हा तो तुमच्या मुलांसोबत घालवा. याशिवाय जेव्हा कधी तुम्हाला सुट्टी असेल तेव्हा कुटुंबासाठी वेळ देण्याचा प्रयत्न करा. या काळात तुम्ही त्यांच्यासोबत जेवू शकता, खेळू शकता किंवा कुठेतरी बाहेर जाऊ शकता किंवा एकत्र खरेदीलाही जाऊ शकता. याशिवाय जेव्हा कधी तुम्हाला वेळ मिळेल तेव्हा तुमच्या मुलांचे विचार नक्कीच जाणून घ्या.
मोलकरीण ठेवा
कामावरून आल्यावर जर तुम्ही घरातील कामात व्यस्त राहिलात तर तुम्हाला तुमच्या मुलासाठी वेळ काढता येणार नाही. अशा परिस्थितीत घरातील कामासाठी मोलकरीण ठेवल्यास बरे होईल. तिच्या मदतीने तुम्ही कामावर जाण्यापूर्वीचा आणि नंतरचा वेळ तुमच्या मुलासोबत चांगला घालवू शकता.
जोडीदाराची मदत घ्या
मुलाची जबाबदारी एकट्याची नाही. मुलाची काळजी घेण्यासाठी जोडीदाराची मदत घ्या. कधी तुमच्या जोडीदाराला मुलांना शिकवायला सांगा तर कधी त्यांचा डबा बनवण्यासाठी मदत घ्या. कधीकधी त्यालाही पालक-शिक्षक बैठकीला पाठवा, जेव्हा तुम्ही बाळाला भरवत असाल किंवा स्वयंपाकघरात व्यस्त असाल आणि कार्यालयातून मेल आला असेल किंवा तुम्हाला कार्यालयीन काम करायचे असेल तर अशावेळी पतीची मदत घ्या. कुटुंबातील इतर सदस्य किंवा शेजारी काय विचार करतील, याबद्दल अजिबात संकोच करू नका.
आईचे दूध साठवा
एक आई म्हणून आपल्या मुलाला योग्यवेळी खायला घालणे ही आपली जबाबदारी आहे. पण, तुम्ही एक नोकरदार महिलाही आहात, त्यामुळे आई झाल्यानंतरही तुम्ही तुमच्या मुलासाठी सर्वकाळ उपलब्ध होऊ शकत नाही. अशा परिस्थितीत तुम्ही तुमचे दूध साठवून ठेवू शकता. बाळाला भूक लागल्यावर घरातील इतर कोणीही सदस्य बाळाला ते दूध पाजू शकतो.
नोंदणीकृत ‘डे केअर सेंटर’ची मदत घ्या
तुम्हाला कामावरचे खूप काम असेल किंवा काही कामानिमित्त बाहेर जावे लागणार असेल आणि मुलाला सोबत नेणे शक्य नसेल तर तुमच्या परिसरातील नोंदणीकृत ‘डे केअर सेंटर’ची मदत घ्या. तेथील कर्मचाऱ्यांना मुलांची काळजी घेण्याचे प्रशिक्षण दिले जाते आणि सर्व कर्मचाऱ्यांच्या वैयक्तिक नोंदी जवळच्या पोलीस ठाण्यात उपलब्ध असतात. पण हो, मुलाला नोंदणीकृत ‘डे केअर सेंटर’कडे सोपवण्यापूर्वी, मुलाची काळजी घेत असलेल्या कर्मचाऱ्याची व्यवस्थित माहिती घ्या.
नाही म्हणायला शिका
पालकत्वाची जबाबदारी फक्त आईचीच नाही. यात आईइतकीच जबाबदारी वडिलांचीही असते. प्रत्येक गोष्टीची जबाबदारी घेऊन तुम्ही सर्वोत्कृष्ट आई व्हाल, असा विचार टाळा, कारण यामुळे गोष्टी चांगल्या होण्याऐवजी वाईट होऊ शकतात. म्हणून, आवश्यक तेथे नाही बोलायला शिका.
