⚲

तुम्हीदेखील करू शकता पुरूषी कामं

* रेणू गुप्ता

मी काल रात्री माझी मैत्रीण मुस्कानच्या घराच्या ड्रॉइंगरूममध्ये बसून तिच्याशी गप्पा मारत होती. अचानक तिथला लाईट गेला. इतर रूम्सचे लाईट होते. ‘‘ओह, मला वाटतं इथला बल्ब फ्यूज गेलाय. रोनितदेखील घरी नाहीये. आता बल्ब कोण बदलेल?’’ ती काळजी करत म्हणाली.

‘‘अगं एवढी का काळजी करतेस? बल्ब तर फ्युज झालाय. बदल ना. आकाश कोसळून तर नाही पडलंय ना.’’

‘‘मला बल्ब बदलायला नाही येत. हे काम पुरुषांच आहे. आपल्या बायकांच नाही.’’

‘‘एक्सक्युज मी, हे तू काय बोललीस? इतरवेळी तू घराबाहेर मोठी स्त्री-पुरुषांच्या समानतेचे झोंडे सतत गाडत राहतेस आणि घरातल्या कामांमध्ये हा भेदभाव? तू का नाही बदलू शकत फ्यूज्ड बल्ब? हे काही रॉकेट सायन्स तर नाहीये.’’

‘‘अरे बाबा, मी आतापर्यंत कधीच घरांमध्ये फ्युज बदलला नाहीये. नेहमी रोनितच बदलतो.’’

‘‘आणि जर कधी रोनितच्या मागे बल्ब फ्यूज गेला तर काय करशील? तुझ्या मोठ्या मुलीची मुलगी तुझ्याजवळच राहते ना? अजून खूपच छोटी आहे. रोनित कधी कधी ऑफिसच्या टूरवरती जातो. जरा विचार कर, कधी तो नसताना उशिरा रात्री तुझ्या रूमचा बल्ब फ्यूज गेला आणि ती अचानक जोरजोरात रडू लागली, तर काय करशील? रोनितची वाट बघत बसशील, की केव्हा तो दौऱ्यावरून परत येईल आणि बल्ब बदलेल?’’ मी थोडा विचार करून हसतच तिला विचारलं.

‘‘मी… मी…’’ माझ्या या प्रश्नावर ती गप्प बसली.

प्रत्येक काम बरोबरीचं

तेव्हा मी तिला समजावलं, ‘‘घरातील कामांमध्ये बाईपुरुषावर आधारीत असं कोणत्याही कामाचं विभाजन होता कामा नये. आज जर जीवनातील प्रत्येक क्षेत्रामध्ये स्त्री आणि पुरुष खांद्याला खांदा मिळवून चालत आहेत, तर त्यांना घरचं बाहेरचं प्रत्येक कामदेखील करता यायला हवं. मी तर माझा मुलगा आणि मुलीकडून प्रत्येक काम करून घेते म्हणजे त्यांना देखील कोणतही काम करताना पुढे त्रास होता कामा नये.

‘‘माझा १९ वर्षाचा मुलगा बायकांची ठप्पा असलेली सर्व कामे जसं की भाज्याफळं, हिरव्या पालेभाज्या कापणं, धुणं, कुकिंग, डायनिंग टेबल लावणं, स्वत:चे कपडे धुणं, घराची स्वच्छता तेवढ्याच आवडीने करतो, जेवढ्या काळजीने माझी २१ वर्षाची मुलगी पुरुषांचं लेबल लागलेली कामं जसं की फ्युज बदलणं, नवीन बल्ब लावणं, स्वत:ची स्कुटी, घरातील विजेची सर्व उपकरणांची छोटीमोठी दुरुस्ती करणे, वीज, पाण्याची बिलं ऑनलाइन वा ऑफलाईन जमा करणं, बँक, विम्याची कामं, घराची गाडी, स्कुटीचे टायर बदलणं, तिच्या कॉलेजमधील सर्व ऑफिशियल कामं, कपडे, भाजी, रेशन विकत आणणं, गॅस सिलेंडर बदलणंसारख्या कामं करण्यात एक्सपर्ट आहे.

अमेरिकेत राहताना लग्नापूर्वी तिने ही सर्व कामं एकटीच्या बळावर केली. आता सांग जर मीदेखील तिच्याकडून लहानपणापासून फक्त बायकांचीच कामं करून घेतली असती तर ती अमेरिकेसारख्या देशामध्ये व्यवस्थित अॅडजेस्ट झाली असती का? तिथे व्यवस्थित राहू शकली असती का?’’

पॉवर सप्लाय ऑफ करा

बल्ब कोणत्याही प्रकारचा का असेना, सर्वप्रथम बल्बचा पॉवर सप्लाय स्विच ऑफ करा. यामुळे तुम्हाला फ्यूज बल्ब बदलतेवेळी करंट लागण्याचा धोका राहणार नाही.

जर बल्ब पेटलेला असताना तुमच्यासमोर फ्यूज झाला तर त्या स्थितीमध्ये त्याला थंड व्हायला काही वेळ द्या, ज्यामुळे तुमचा हात आणि बोटं सुरक्षित राहतील. उशिरापर्यंत जळणारा बल्ब अचानक बंद झाल्यास त्याला हात लावल्यामुळे तुमचा हात आणि बोटं भाजू शकतात.

कोणत्याही प्रकारच्या अवजड वस्तूंची व्यवस्था करा

बल्ब बदलण्यासाठी एखाद्या सुरक्षित जागी उभं राहण्यासाठी एक खुर्ची, स्टूल, टेबल वा शिडीची व्यवस्था करा म्हणजे तुम्ही उंचा वरती न लडखडता वा डगमगता सुरक्षित उभे राहू शकाल.

आता मी तुम्हाला सांगते की तुम्ही वेगवेगळ्या प्रकारच्या बल्बला फ्यूज होण्याच्या स्थितीमध्ये कसं बदलू शकता?

फ्यूज बल्ब बदलण्याची कृती

स्टेप-१ : फ्यूज बल्बला जोर न देता हाताच्या पंजामध्ये पकडा. आता त्याला डावीकडे फिरवण्याचा प्रयत्न करा. बल्ब त्याच्या सॉकेटमधून सहजपणे निघेल.

स्टेप-२ : आता नवीन बल्बला सॉकेटमध्ये कलॉकवाईज फिरवून फिट करा. पॉवर सप्लायच्या स्विचला ऑन करा. तुमच्या नवीन बल्बच्या प्रकाशाने तुमची खोली झगमगून निघेल.

घरातील कामाचे प्रशिक्षण घ्या, स्वावलंबी व्हा

* दीपा पांडे

मृणाल स्वीडनहून तिच्या भावाच्या लग्नात सहभागी होण्यासाठी भारतात आली असताना तिचा वर्गमित्र तुषारने पप्पा माझ्या महत्त्वाच्या गोष्टी तुमच्या घरी ठेवतील, तुम्ही घेऊन या. तुषारच्या वडिलांनी एक छोटीशी ट्रॉली बॅग उघडली आणि तो माल पाहून सर्वजण अवाक झाले do his masters from there, तेव्हा त्याला कळाले की भारतीय रेस्टॉरंट्स खूप महाग आहेत आणि त्याची चव बदलण्यासाठी तो मॅगी बनवतो आणि खातो.

तुषारचे वडील निघून जाताच मृणाल म्हणाली, “मी रोज डाळ, भात, भाजी आणि रोटी बनवते हे जाणून तुषारला खूप आश्चर्य वाटले. तो मला पुन्हा पुन्हा विचारत होता की, तू रोज जेवण बनवतोस आणि कॉलेजला येतोस का आता मी पण तिथे अभ्यास करायला गेलो आहे, मी त्याला रोज ट्रीट देईन मी कधीतरी बटाट्याचा पराठा बनवतो तर त्याच्यासाठी पण घेईन.

मृणाल यांच्याशी सर्वांनी सहमती दर्शवली की, आजकाल दहावी-बारावीनंतर सर्वच मुलं इतर शहरात किंवा अगदी परदेशात जाणंही खूप गरजेचं आहे घर, स्वयंपाक, रेशन-भाजीपाला खरेदी, बँकिंग, स्कूटर, मोटार सायकल, कार चालवण्याचे प्रशिक्षण घेतले नसेल तर त्यांना अनेक अडचणींना सामोरे जावे लागू शकते.

ऋषभ रोज स्कुटरवर मोहितच्या घरी यायचा आणि त्याला सोबत घेऊन कॉलेजला जायचा. ती मोहितला म्हणाली, “चल, आज मला घरी सोड.”

मोहितने ऋषभला त्याच्या घरी सोडले आणि स्वत: स्कूटरवरून त्याच्या घरी आला, मोहितच्या वडिलांना, जे जिल्हा रुग्णालयात डॉक्टर आहेत, त्यांना ही घटना कळली तेव्हा त्यांनी मोहितला रस्ता अपघातावर तासभर व्याख्यान दिले. रस्त्याच्या अपघाताची शेकडो उदाहरणे देऊन त्याला ऋषभला स्वतः गाडीतून सोडायचे किंवा ऑटोने जायला सांगायचे, तेव्हा त्याला कार मॅन्युअल समजायला दिले आधी गाडीच्या स्टीयरिंगला हात लावा, आज चार वर्षं झालीत की, मुलांना अपंग बनवणाऱ्या ‘अतिरिक्त पालकत्वाचा’ काय उपयोग.

रिद्धी, मीनल, संयुक्ता आणि धारावी एमएलसीमध्ये सहभागी होण्यासाठी चेन्नईला पोहोचले. टिफिन डिशमध्ये कढीपत्ता, मोहरीचा मसाला आणि खोबरेल तेल वापरणे त्याला आवडत नव्हते. तर रिद्धी आणि धारावी यांना अनिच्छेने समान अन्न खाण्यास भाग पाडले गेले. किचनमध्ये गॅस शेगडी आणि भांडी यांची सोय असूनही ती स्वत: शिजवून खाऊ शकत नव्हती. त्याला कडधान्य आणि हिरव्या भाज्यांमध्ये फरक कसा करायचा हे देखील माहित नव्हते.

एके दिवशी मीनलला मटर पनीर बनवताना पाहून तो स्वतःला थांबवू शकला नाही. रिद्धीने विचारले “मित्रा, आमच्या घरी ते म्हणायचे, अभ्यास कर, अभ्यास कर, इथे स्वयंपाकघरात काय काम आहे? हे सगळं तू कधी शिकलास?”

“माझ्या आईला, तू किचनमध्ये उभी राहून बघ, ती तुला काही काम सांगेल, जेव्हा मी अभ्यासातून सुट्टी घेतो, आईसोबत बसतो किंवा टीव्ही पाहतो तेव्हा ती लगेच वाटाणे सोलायला, कणिक मळायला लागते. ती मला फळे आणि सॅलड कापण्याचे काम द्यायची, मी हे सर्व केव्हा शिकलो ते कळलेही नाही, अशा परिस्थितीत मी कधी गेलो होतो वसतिगृहातून घरी, माझी आई अशी, नवीन डिश शिकवायची. मग माझ्यात स्वयंपाकाची अशी आवड निर्माण झाली की मला स्वतःसाठी स्वयंपाक करणं कधीच अवघड वाटत नाही, उलट मी स्वतःच्या हाताने जे शिजवतो ते खाऊनच मला समाधान मिळतं.”

धारावीही बोलली, “माझी आई मला नेहमी घाबरवायची, चाकू नीट धरायचा, गॅसपासून दूर राहायची, इतकं तेल का टाकलंस, पीठ ओलं कर, हे सगळं ऐकून मी आता किचनमधून पळू लागलो खावे लागेल “पहाड तोडल्यासारखे वाटते.”

त्याचे बोलणे ऐकून चौघेही हसायला लागले, “यार, लग्नानंतर किंवा जेव्हा केव्हा तुम्ही पीजी मधून वेगळे व्हाल तेव्हा तुमचा स्वतःचा फ्लॅट घ्या, मग एक मोलकरीण ठेवा.”

“ते ठीक आहेत पण बाईला स्वयंपाक कसा करायचा ते सांगशील का? मग त्यानुसार जेवायला लागेल” संयुक्ता धारावीची चेष्टा करत म्हणाली.

अक्षराची रूममेट तिच्यावर खूप नाराज आहे आणि तिला शोधण्यासाठी एक दिवस तिचा धीर सुटतो आणि ती अक्षरा बाहेर पडते.

“मित्रा, तू तुझ्या घरातही अशाच गोष्टी पसरवल्या आहेत की तू त्याच गोष्टी पसरवतोस?”

“माझी आई तिथे माझी खोली सजवायची मी सकाळी शाळेत जाताना कितीही सामान विखुरले तरी घरी परतल्यावर सगळं व्यवस्थित करून घ्यायचो.” अक्षरा निरागसपणे म्हणाली.

“म्हणूनच तुझी सवय इतकी वाईट झाली आहे की तू तुझा वेळ वाया घालवतोस, खोलीचा लूकही खराब करतोस भाऊ आणि बहीण “मी माझ्या गोष्टींची काळजी घेणे आणि त्यांना व्यवस्थित ठेवण्यास शिकलो.”

स्वावलंबी होण्यासाठी वेगळे कोचिंग घ्यावे लागत नाही, तर घरातील कामातून प्रशिक्षण घेता येते.

तुमच्या खोलीतील वस्तू व्यवस्थित ठेवा. कपड्यांमधील दैनंदिन पोशाख, आतील पोशाख आणि पार्टीच्या पोशाखांची जागा निश्चित करा. खोल्यांसह वॉशरूम साफ करायला शिका.

बाजारातून रेशन आणि भाजी खरेदी करताना ताजी आणि शिळी यात फरक करायला शिका, कडधान्ये ओळखा, पालक, मेथी, मोहरी इत्यादी हिरव्या भाज्या ओळखा.

ऑनलाइन असो किंवा ऑफलाइन, तुमच्या पालकांना त्यांना हाताळण्यात मदत करा आणि प्रवीण व्हा..

दुचाकी आणि चारचाकी वाहने घरपोच उपलब्ध असतील तर आई-वडिलांच्या मदतीने शिकून घ्या, नाहीतर ट्रेनरची मदत घेऊ शकता.

स्वतःसाठी चहा, कॉफी, खिचडी, डाळ, भात, भाजी, रोटी इत्यादी बनवायला शिका आणि नवीन पदार्थ बनवून सर्वांना आश्चर्यचकित करा.

मिक्सर, वॉशिंग मशिन, मायक्रोवेव्ह इत्यादी उपकरणे कशी वापरायची हे शिकून वेळेचा सदुपयोग करा आणि आधुनिक काळासोबत वाटचाल करा.

अनलिमिटेड कहानियां-आर्टिकल पढ़ने के लिएसब्सक्राइब करें