* भावना ठाकूर ‘भावू’
स्वच्छ आणि आधुनिक उपकरणांनी सजलेलं घर सर्वांनाच आवडतं. जेव्हा आपण एखाद्याच्या घरी जातो तेव्हा सर्वप्रथम लक्ष घराच्या स्वच्छतेकडे जातं. जे घर छानपैकी सजलेलं असतं त्या घरामध्ये दोन तास आणखीन घालवावेसे वाटतात. असंच जेव्हा आपल्याला कोणी जेवायला बोलावतं, तेव्हा त्यांच्या घरातील स्वयंपाक बनवण्याची पद्धत आणि स्वच्छतेकडे आपल्या बायकांचं लक्ष जातच जातं.
धान्य स्टोअर करणारे कंटेनर, जेवण बनवणारी भांडी, गॅसस्टोवपासून डिनर सेट, हात पुसण्याचे नॅपकिन आणि किचन टॉवेल या सर्व गोष्टीं लक्ष आकर्षित करतात अशावेळी इकडेतिकडे पडलेलं सामान, स्टोर रूम जसं की फ्रिज, मळके नॅपकिन्स खासकरून जळलेल्या तेलाने भिजलेली भांडी आणि कढई पाहुण्यांच्या मनामध्ये अरुची निर्माण करते.
किचन आणि भांड्यांची स्वच्छता थेट आपल्या आरोग्याला प्रभावित करण्याचं काम करते. म्हणून याच्या स्वच्छतेकडे लक्ष देणं खूपच गरजेचं आहे, कारण चमकसोबतच हायजीनदेखील कायम ठेवणे गरजेचे आहे.
किचन घराचा एक असा कोपरा आहे जो स्वच्छ आणि चमचमता राहिला, तर काम करण्यात वेगळीच मजा येते. स्वयंपाकघरात भांड्यांचं देखील तेवढंच महत्त्व आहे, जेवढं की हेल्दी खाण्याचं. जेवण कितीही मनापासून बनवलं तरी ते जर स्वच्छ चमचमत्या भांड्यांमध्ये ठेवलं नाही तर त्याची चव फिक्की पडते. म्हणून जुन्या भांड्यांची चमक कायम राखणं गरजेचं आहे. भांड्यांवर लागलेलं तेल आणि मसाल्यांचा पिवळेपणा गृहिणीचा आळशीपणा दर्शवितो. म्हणूनच हुशारीने किचनचा कानकोपरा स्वच्छ ठेवल्याने पाहुण्यांसमोर तुमची एक वेगळी छाप पडते.
असं ठेवा हायजीन
कढई, कळशी, स्पॅचुला, चमचासारख्या वस्तू दररोज काही दिवसानंतर गरम पाण्यात डिटर्जंट, लिंबू, मीठ आणि खाण्याचा सोडा टाकून थोडा वेळ बुडवून ठेवल्यानंतर ब्रशने व्यवस्थित धुवायला हवीत, कारण जेवण बनवतेवेळी कितीही स्वच्छ केलं तरी छोट्याछोट्या कोपऱ्यांमध्ये तेल चिकटून राहतचं, ज्यामुळे बॅक्टेरिया वाढण्याचे चान्सेस असतात. सोबतच करपलेली हंडी, पातेली आणि कढई दिसायला देखील वाईट दिसतात. जर नॉनस्टिक भांड्याचा वापर करत असाल तर धुतेवेळी प्रॉडक्टसोबत असलेल्या स्पॅचुलाचाही वापर करा आणि त्यासोबत दिलेल्या ब्रशने स्वच्छता करा, अन्यथा त्वरित नॉनस्टिकचा थर निघू लागतो आणि भांडं वाया जातं.
कोटिंग निघालेल्या भांड्यांमध्ये जेवण बनवणं नुकसानदायक असतं. कोटींग निघालेल्या भांड्यांमध्ये अन्न कधीच शिजवू नका, कावीलता लागल्यामुळे हलकं हलकं कोटिंग निघून ते जेवणात मिसळतं.
दुसरं किसनीचा वापर केल्यानंतर काही लोक असंच पाण्याने धुऊन ठेवतात, ज्यामुळे अनेकदा त्यामध्ये गोष्टी अडकून राहतात आणि सुकल्यानंतर ते काढणं अधिक कठीण होऊन बसतं. अशावेळी टूथब्रशच्या मदतीने स्वच्छ करा. धुतलेली भांडी स्टॅन्डमध्ये ठेवल्यामुळे त्यातून विचित्र दुर्गंधी येते आणि भांडी ठेवण्याच्या स्टॅन्डला जंग लागतं. म्हणून भांडी स्टॅन्डमध्ये स्वच्छ कपड्याने पुसून सुकवूनच त्यामध्ये भांडी ठेवा.
किचनमध्ये चिमणी लावा
अनेकदा काही घरांमध्ये एक विचित्र दुर्गंधी येत असते, जी किचनचीच देणगी असते. जेवण बनवल्यानंतर गृहिणी इतकी थकते की किचन स्वच्छ करावंचं वाटत नाही. म्हणून काही गृहिणी हातात येईल तो पोछा बनवून ओटा पुसतात, ज्यामुळे ओटा डागाळलेला, चिकट आणि चिपचिपित राहतं, ज्याची दुर्गंधी पूर्ण घराच्या वातावरणाला पर्टिक्युलर दुर्गंधीत बदलतते.
चिमणी स्वयंपाकघराला गरम, धूर आणि फोडणीच्या दुर्गंधीला बाहेर सोडते, ज्यामुळे स्वयंपाकघराची कोणत्याही प्रकारची चांगली, वाईट दुर्गंधी वा दुर्गंधी पूर्ण घराचं वातावरण खराब करत नाही. सोबतच सिंक, ओवन आणि काउंटर टॉप स्वयंपाकघराच्या सर्व भागांची स्वच्छता देखील गरजेची आहे. किचन काउंटर्स आणि फरशीवर विविध प्रकारचे खाद्यपदार्थ ठेवले जातात आणि नेहमी तरल पदार्थ पडत असतात. कापलेल्या भाज्यांचे तुकडे, पडलेलं कणीक, दूध, काऊंटरवर पडलेले मसाले आणि मीठ, पाणी व तेलाचे थेंब यातून तरल पदार्थ निघणं सर्वसामान्य बाब आहे. परंतु यांना सुकणं आणि सडण्यासाठी सोडणं चुकीची सवय आहे. किचनमध्ये पडलेले सर्व तरल पदार्थ सुखणे आणि माशांना आकर्षित करण्यापूर्वी ते स्वच्छ करायला हवेत.
सर्वात महत्त्वाची स्वच्छता मिक्सर जारची असते, कारण ब्लेडच्या खालच्या भागांमध्ये खाद्यपदार्थ चिकटून राहतात आणि जिथे बोटं पोहोचत नाहीत ना ही ब्रश, म्हणून गरम पाण्यामध्ये मीठ आणि लिंबू टाकून जारमध्ये भरून ठेवायला हवं. नंतर तासाभरानंतर जार बंद करून जोरात हलवा. कोपऱ्यातील सर्व घाण बाहेर पडेल.
जेवढी जागा तेवढीच सुविधा
अनहायजीनिक किचन, चिकट उपकरणे आणि घाणेरडी भांडी आजाराचं कारण बनू शकते. मसाल्यांचे डबे, काचेचे कप, प्लेट, बाउल, ग्लास, किचनमध्ये असलेल्या टाइल्स, मायक्रोवेव्ह आणि मिक्सर, ब्लेंडर इत्यादी वस्तूंची स्वच्छतादेखील तेवढीच गरजेची आहे. जेवढी डिनर सेट आणि इतर वस्तूंची. किचनमध्ये अनेकदा लोकं नको असलेल्या वस्तू भरून ठेवतात. यामुळे देखील किचन भरलेलं आणि घाणेरड दिसून येतं. बेकारचं सामान बाहेर फेका. किचनमध्ये जेवढी जागा आहे तेवढीच काम करण्यात सुविधा राहील.
काचेच्या भांड्यांबद्दल सांगायचं झाल्यास त्यांना नेहमी सावधपणे मॅनेज करायला हवं. थोड्या काळानंतर केलेली भांड्यांची देखभाल त्यांच आयुष्य वाढवते आणि स्वच्छ आणि चमकदार ग्लासांमध्ये सर्व्ह केलेलं ड्रिंक पिणाऱ्यांना देखील ताजतवाने बनवते. जे ग्लास व्यवस्थित धुतले वा सुकवले जात नाहीत, त्यामध्ये नेहमी दुर्गंधी राहते. जी तुम्ही मेहनतीने बनवलेल्या कोल्ड्रिंक्सवरदेखील परिणाम करते.
याव्यतिरिक्त दूध आणि पाण्याच्या डागाची काचेची भांडी स्वत:ची चमक हरवून बसतात, जी पाहुण्यांना देतेवेळी खूपच वाईट दिसतात. ग्लास धुतल्यानंतर उलट करून सुकवायला ठेवा. सुकल्यानंतर पाण्याचे डाग काढण्यासाठी मुलायम, कोरड्या कपड्यांचा वापर करा. यामुळे काचेच्या भांड्यांमध्ये चमक कायम राहील.
तांबा आणि पितळेची भांडी तसंही जुन्या काळातील आहेत, परंतु काही लोक छंद आणि फॅशन म्हणून स्वयंपाकघरात या भांड्यांना ठेवतात. त्यामुळे त्यांना देखील वेळोवेळी चमकवत रहा. पितांबरी पावडरने हे काम केलं जाऊ शकतं.
