* रोहित सिंह
वडीलधाऱ्या माणसांच्या हातावर आणि चेहऱ्यावर सुरकुत्या दिसू लागल्या आहेत, पण त्यांना रिल्स पाहाण्याची वाईट सवय लागली आहे. फोन वापरण्यास सक्षम झालेली ही वडीलधारी मंडळी थरथरत्या हातांनी सतत रिल्स पाहाण्यात व्यस्त आहेत. पूर्वी तेच आपल्या लहान मुलांना वेळेचे महत्त्व सांगायचे. जेव्हा वेळ नसायचा तेव्हा जुन्या गोष्टी सांगायचे, पण आता ते स्वत:च तासन्तास मोबाईलवर असतात.
या लोकांनाही मोबाईलचा मोह आवरता आलेला नाही. त्यांच्या एका डोळ्यावर मोतीबिंदूची शस्त्रक्रिया झाली आहे, तरीही एका डोळ्यावर पांढरी पट्टी लावलेली असतानाही ते दुसऱ्या डोळ्याने रिल्स पाहाण्यात व्यस्त आहेत. जोपर्यंत कोणी त्यांना रोखत नाहीत तोपर्यंत ते आपली नजर स्क्रीनवरून दूर करत नाहीत.
रिल्स पाहाण्याचे वेड इतके आहे की, सून स्वयंपाकघरातून ‘बाबा, दिवाणखान्यात जेवायला या’, अशी हाक मारत असतानाही ते त्यांच्या खोलीत मोबाईल पाहाण्यात व्यस्त आहेत. जेवण थंड होत आले तरी ते काही अंथरुणातून उठत नाहीत.
आश्चर्याची गोष्ट
जे वडील आधी घाई करून वेळेवर जेवणाचे महत्त्व सांगायचे, आता त्यांनाच मोबाईल वाजवून जेवणाला बोलवावे लागत आहे. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे ते जेवतानाही रिल्स बघत आहेत. थोडा वेळ फोन बाजूला ठेवायला सांगितले तर ते नाराज होऊन जेवण जेवायचे सोडून देत आहेत.
सासूचीही तीच अवस्था आहे. पूर्वी ज्या सासूबाईंचे काम दिवसभर आपल्या सुनेवर लक्ष ठेवणे, तिला डाळ- मिठाचे भाव सांगणे, तिला सकाळी लवकर उठण्याचा सल्ला देणे, तिला सतत टोमणे मारायचे होते, त्या सासूही आता अलार्म वाजल्याशिवाय उठत नाहीत. अलार्मदेखील ४-५ लावावे लागतात. पहिल्या वेळी तो वाजल्यावर केवळ पापण्यांचीच हालचाल होते.
या वृद्धांचे झोपेचे चक्र बिघडले आहे. रात्री उशिरापर्यंत जागे राहिले जात आहे. सासू आणि सून एकाचवेळी झोपून उठतात. घरात अगदी समान वातावरण आहे. नव्या जमान्यातील सून रिल्स बनवताना आपल्याच सासूला त्यात ओढत आहेत. स्वत: नाच करताना चार उड्या मारत आहेत तर एक उडी सासूला मारायला लावत आहे. सासूही आता गाण्यांवर लिप्सिंग करायला शिकली आहे. ‘मेरे पिया गये रंगून…’ ऐवजी आता ती ‘तेरे वास्ते फलक से चाँद…’ हे गाणे गुणगुणत आहे.
विचित्र हौस
रिल्सचा आवाज चांगल्या प्रकारे ऐकण्यासाठी, ज्यांना व्यवस्थित ऐकायला येते असे काही वृद्ध कानात ब्लूटूथ देखील घालत आहेत. त्यांना हेही माहीत आहे की, रिल्समध्ये ‘मोयेमोये,’’ ‘‘आए… बैगन’’च्या आवाजादरम्यान त्यांच्या तोंडून शिवी निघून जाते, त्यामुळे काही जण वायर लीडवरच काम चालवत आहेत.
मुलगा शहरात राहातो. आई-वडिलांना शहरात आणले आहे. त्या भल्यामोठ्या बंदिस्त घरात त्यांना गावाची आठवण येत आहे. गावातून शहरांकडे स्थलांतरित झालेले वृद्ध यूट्यूबवर खेड्यापाड्याच्या भरपूर बातम्या पाहात आहेत. पिझ्झा बर्गर खाताना ते गावातील प्रभावशाली व्यक्तींना शोधत आहेत. शहराला नावे ठेवत आहेत.
अर्धवट ज्ञान
काहीजण यूट्यूबवर राजकीय विश्लेषण ऐकत आहेत. यूट्यूबवर राजकीय संशोधन करणारे वृद्ध रजनी कोठारी ते विद्या धर सारिका हे राजकीय तज्ज्ञ मानत आहेत. हे प्रकरण आता व्हॉट्सअॅप युनिव्हर्सिटीवरून यूट्यूब रिसर्च इन्स्टिट्यूटकडे हलवण्यात आले आहे. या यूट्यूबर्सच्या मोबाईलवर इतकी सामग्री आहे की, एकदा ती वृद्धांनी पाहाणे सुरू केली की ते स्वत:ला रोखूच शकत नाहीत.
इथून मिळालेले काही अर्धवट ज्ञान काही लोक वृद्धांच्या व्हॉट्सअॅप ग्रुपमध्ये शेअर करत आहेत. त्यांनी व्हॉट्सअॅपवर एक ग्रुप तयार केला आहे, या ग्रुपवर देवाच्या चित्रांसह अर्ध्याहून अधिक संदेश गुड मॉर्निंग आणि गुड नाईटचे आहेत.
पूर्वी ही वडिलधारी मंडळी त्यांच्या परिसरात बांधलेल्या कट्टयावर भेटत असत, त्यांच्या सर्व गप्पा वटवृक्षाखाली होत असत. कुटुंबातील दु:ख ते एकमेकांसोबत वाटून घेत असत.
अंधश्रद्धेला चालना
त्या कट्टयावर थोड्याफार राजकीय गप्पाही व्हायच्या, पण आता तेथे असलेला ५०० वर्षं जुना वटवृक्ष तोडण्यात आला आहे. वस्तीतील मुला-मुलींच्या दुचाकी, स्कूटर तिथे उभ्या असतात. त्यामुळे व्हॉट्सअॅप हा नवा कट्टा बनला आहे.
फेसबुकवर लांबलचक धार्मिक पोस्ट टाकत आहेत. व्हिटॅमिनच्या गोळ्या खात आहेत आणि त्यानंतर खाली कमेंटमध्ये जय श्री राम लिहित आहेत. अल्गोरिदम त्यांना त्याच पोस्ट आणि रिल्स पाठवत आहेत, ज्या ऐकून आणि पाहून ते पोटधरून हसत आहेत.
