* पूनम पांडे
तुम्ही अथक मेहनत करून पगार मिळवता आणि तो बँकेमध्ये जमा करता की बँक सर्वात सुरक्षित जागा आहे आणि तुमची ही घामाची कमाई ऐनवेळी तुमच्या कामी येईल. परंतु जरा इकडे लक्ष द्या तुमच्या अकाउंटवर कोणीतरी आहे जो सतत नजर ठेवून आहे. सावध व्हा कारण रोज अशा घटना घडत आहेत की लोकांच्या बचत खात्यातून मोठी रक्कम गायब होत आहे.
सायबर सिक्युरिटी एक्सपर्ट सांगतात की सध्या फ्रॉड करणारे बँक खात्यातून पैसे चोरण्यासाठी विविध पद्धतींचा वापर करताहेत. यामध्ये एटीएम क्लोनिंग, व्हॉट्सअप कॉलच्या माध्यमातून खोट्या कार्डच्या डाटाची चोरी, यूपीआयच्या माध्यमातून चोरी, लॉटरीच्या नावावर फसवणूक, बँक खात्यांच्या तपासणीच्या नावाखाली तर फसवणूक प्रमुख आहे. आता प्रश्न हा उठतो की शेवटी अशा प्रकारची फसवणूक होते तरी कशी.
मोठी फसवणूक
तुम्हाला हे जाणून आश्चर्य वाटेल की गेल्या दहा वर्षांमध्ये ५० हजार पेक्षा अधिक लोकं फसवले गेले आहेत. ज्यामध्ये दोन लाख कोटी रुपयांचा चुना सामान्य ग्राहकांला लागलाय. आरबीआयचा ताजा रिपोर्ट सांगतो की डिजिटल व्यवहारामुळे गेल्या दोन वर्षांमध्ये ९० हजार कोटी रुपयांचा बँकिंग घोटाळा झालाय. ग्राहकांना समजलं देखील नाही आणि त्यांच्या अकाउंटमधून पैसे काढले गेले.
अशामध्ये जर व्हाट्सअपवर एखाद्या अनोळखी नंबर वरून व्हॉइस कॉल आल्यास तुम्ही सावध व्हा कारण फोन करणारा तुम्हाला फसवू शकतो. ही घटना घडल्यानंतर तुमच्या नंबरला ब्लॉक करू शकतो व्हॉइस कॉल करणारा तुम्हाला जाळ्यात अडकवून तुमचे पैसे हडप करू शकतो.
या व्यतिरिक्त एटीएम कार्डचं क्लोनिंग करून देखील भामटे तुम्हाला लुटू शकतात. सायबर सिक्युरिटी एक्सपर्ट सांगतात की पूर्वी सामान्य कॉलच्या माध्यमातून फसवणूक होत होती, परंतु आता डाटा चोरी करून पैसे खात्यातून काढले जातात. हे भामटे हायटेक असून कार्ड क्लोनिंग करू लागलेत. एटीएम कार्ड लोकांच्या खिशामध्येच असतं आणि भामटे पैसे काढूनही घेतात. एटीएम क्लोनिंगच्या माध्यमातून तुमच्या कार्डची पूर्ण माहिती चोरली जाते आणि त्याचं डुप्लिकेट कार्ड बनवलं जातं. म्हणून एटीएमचा वापर करतेवेळी पिन दुसऱ्या हाताने लपवून टाका.
काय म्हणतात एक्सपर्ट
अजून एक पद्धत ही आहे की भामटे बँक खात्यांच्या तपासणीच्या नावावर फसवणूक करतात. सायबर सिक्युरिटी एक्सपर्ट सांगतात की तुमच्या बँकेच्या खात्याची तपासणी वेळोवेळी करायला हवी आणि अस्वीकृत देवाण-घेवाणबद्दल त्वरित तुमच्या बँकेला माहिती द्यायला हवी.
अलीकडे नोकरीच्या नावाखाली देखील खोट्या पद्धतीने पैसा काढला जातो. ऑनलाईन फ्रॉड अनेक जॉब पोर्टल संपूर्ण माहिती लिहिणं, जाहिरात करणं आणि जॉब अलर्ट इत्यादीसाठी फीस घेतात. अशा पोर्टलला पैसे देण्यापूर्वी वेबसाईटची प्रामाणिकता आणि इतर गोष्टींची तपासणी करणं गरजेचं आहे. अगदी लग्नाच्या वेबसाईट वरती देखील लोकांची फसवणूक होऊ लागली आहे.
जर तुम्ही ऑनलाईन मेट्रोमोनियल साईटवर पार्टनरचा शोध घेत असाल तर जरा सावध व्हा कारण याच्या माध्यमातून देखील फसवणूक होतेय. चॅटिंगच्या माध्यमातून फ्रॉड करणारे तुमच्या बँक खात्याशी संबंधित माहिती मागतात आणि मग बँक खात्यातून परस्पर रक्कम उडवली जाते.
गृह मंत्रालयाच्या सायबर सुरक्षा विभागाच्या मते ऑनलाइन वैवाहिक साइटवर चॅट करतेवेळी वैयक्तिक माहिती देऊ नका आणि साईटसाठी वेगळा ईमेल आयडी बनवा. कोणतीही चौकशी न करता वैयक्तिक माहिती देऊ नका.
डाटा चोरी करून फसवणूक
लॉटरी, बंपर ड्रॉ इत्यादींच्या जाळ्यात कधीच अडकू नका. पेट्रोल पंप डीलरशिपच्या नावावर ऑनलाईन फसवणूक होत आहे. सायबर एक्स्पर्ट सांगतात की काही दिवसांपूर्वी ‘कौन बनेगा करोडपती’ या टीव्ही प्रोग्रामच्या नावावर लाखों रुपयाची लॉटरी काढण्याची लालूच दाखवून अनेक लोकांची ऑनलाइन फसवणूक झाली आहे. गेल्या वर्षी देशातील सर्वात मोठी ऑइल मार्केटिंग कंपनी आयओसीने त्यांच्या वेबसाईटवर पेट्रोलपंप डीलरशिपच्या नावावर फसवणुकीशी संबंधित माहिती दिली होती. ईमेल स्पुफिंगदेखील अजून एक पद्धत आहे. ईमेल स्पुफिंगच्या माध्यमातून भामटे असे ई-मेल आयडी बनवतात, जे नामवंत कंपन्यांशी मिळतेजुळते असतात आणि मग सर्वे फॉर्मच्या माध्यमातून लोकांना स्वत:कडे आकर्षित करून डाटा चोरतात.
सावध रहा
गुगल सर्चच्या माध्यमातून देखील फसवणुकीची प्रकरणं समोर आली आहेत. भामटे सर्च इंजिनमध्ये जाऊन मिळत्याजुळत्या वेबसाईट बनवून स्वत:चा नंबर टाकतात आणि मग, जर कोणी सर्च इंजिनवर एखादी खास गोष्ट तपासली तर ती बनावट वेबसाईटवर देखील येते.
रिवार्ड पॉईंटच्या नावावर फसवणूक होत आहे. देशातील सर्वात मोठी सरकारी बँक एसबीआयने अलीकडेच त्यांच्या ग्राहकांना अलर्ट जारी करताना सांगितलं की रिवॉर्ड पॉईंटच्या नावावर फ्रॉड करणारे मेसेज पाठवतात. त्या मेसेजमध्ये बँक खात्याशी संबंधित माहिती मागितली जाते आणि मग ही माहिती त्यांच्याजवळ पोहोचताच खात्यातील पैसे काढले जातात. म्हणून बँका सतत त्यांच्या ग्राहकांना सावध करत असतात. भामटे या प्रकरणात वृद्ध लोकांना फसवतात. तपासणीच्या नावाखाली देखील फसवणूक करत असतात. म्हणून सर्व ग्राहकांनी आपल्या बँक खात्याची तपासणी वेळोवेळी करणं गरजेचं आहे.
आधुनिक फसवणुकीचे प्रकार
याव्यतिरिक्त यूपीआयच्या माध्यमातून देखील फसवणूक केली जात आहे. यूपीआयच्या माध्यमातून भामटे एखाद्या व्यक्तीला डेबिट लिंक पाठवतात आणि त्या लिंकवरती तो व्यक्ती क्लिक करून स्वत:चे पिन टाकतो तेव्हा त्याच्या खात्यातील पैसे कट होतात. अशा प्रकारच्या फ्रॉडपासून वाचण्यासाठी कोणत्याही अनोळखी लिंकवरती क्लिक करू नका.
एटीएम कार्डच्या डाटाची चोरीसाठी हे भामटे कार्ड स्कीमरचा वापर करतात. या माध्यमातून हे भामटे कार्ड रीडर स्लॉटमध्ये डाटा चोरी करण्याचा डिवाइस लावतात आणि डाटा चोरतात. या व्यतिरिक्त बनावट कीबोर्डच्या माध्यमातून देखील डाटा चोरला जातो. कोणतंही दुकान वा पेट्रोल पंपवरती जर तुम्ही तुमचं क्रेडिट कार्ड स्वाईप करत असाल तर तिथला कर्मचारी ते कार्ड कुठे दूर घेऊन तर जात नाही ना याची दक्षता घ्या.
