नवीन लग्न आणि नोकरी कसा राखायचा ताळमेळ

* पारुल भटनागर

नोकरी आणि कौटुंबिक जीवनाचा समतोल राखणे हे आजच्या कुठल्याही महिलेसाठी सर्वात मोठे आव्हान आहे, कारण घर आणि कुटुंब तसेच नोकरीची जबाबदारी सांभाळणे किंवा त्याच्यात ताळमेळ राखणे सोपे नाही, विशेषत: जेव्हा कुटुंबाचा पाठिंबा नसतो. अशा परिस्थितीत नवविवाहित वधूबद्दल बोलायचे झाले तर सासू-सासरे आणि साहेब यांच्यातील द्वंद्वात अडकणे तिच्यासाठी स्वाभाविक आहे. अशावेळी ती घर आणि नोकरीत समतोल कसा राखू शकते, ते जाणून घेऊया :

कुटुंबाला प्राधान्य द्या

तुमचं नुकतंच लग्न झालंय हे तुम्हाला व्यवस्थित समजून घ्यावं लागेल, त्यामुळे तुम्हाला तुमच्या नवीन घरात सुरुवातीपासूनच नाती जपून ती बांधून ठेवावी लागतील आणि हे तेव्हाच शक्य आहे जेव्हा लग्नानंतर तुम्ही सर्वप्रथम तुमच्या नवीन घराला प्राधान्य द्याल. यासाठी तुम्ही त्यांच्यासोबत वेळ घालवा, त्यांच्या सवयी जाणून घेण्याचा प्रयत्न करा, ते काय बोलतात ते आधी समजून घ्या आणि मग प्रतिसाद द्या.

घरात काय आणि कोणत्यावेळी घडते, त्यानुसार स्वत:ला जुळवून घेण्याचा प्रयत्न करा. त्यासाठी तुम्ही तुमच्या जोडीदाराकडून पूर्ण सहकार्यही मागायला हवे, जेणेकरुन तुम्हाला सुरुवातीपासूनच गोष्टी समजून घेण्यात आणि समन्वय साधण्यात अडचणी येणार नाहीत. जेव्हा तुम्ही त्यांचा मनापासून स्वीकार कराल आणि त्यांच्यासाठी सर्वोत्कृष्ट करण्याचा प्रयत्न कराल तेव्हा माझ्यावर विश्वास ठेवा तुम्हाला घर आणि नोकरी यात ताळमेळ साधण्यात कोणतीही अडचण येणार नाही.

कार्यालयात जास्त वेळ थांबून काम करू नका

लग्न झाल्यानंतर जास्त वेळ घरीच घालवावा लागेल, पण याचा अर्थ असा नाही की, नोकरीला प्राधान्य देणे सोडून द्यायचे. फक्त सुरुवातीला तिथे सांगा की, मी काही काळ कार्यालयीन कामासाठी जास्त वेळ देऊ शकणार नाही, पण मी कार्यालयीन वेळेत माझ्या कामाला पूर्ण प्राधान्य देईन.

यामुळे तुमचं म्हणणं तुमच्या साहेबांना नक्कीच समजेल आणि तुम्हाला घर तसेच नोकरीत ताळमेळ राखणंही सोपं होईल. याउलट तुम्ही लग्नापूर्वीप्रमाणेच कामावर जास्त वेळ थांबून काम करत राहिलात तर त्यामुळे तुमच्या कुटुंबातील सदस्य तुम्हाला आणि तुम्हीही त्यांना समजून घेऊ शकणार नाही, साहजिकच तुम्हाला त्यांच्याशी जुळवून घेण्यात खूप अडचणी येऊ शकतात. त्यामुळे लग्नानंतर काही दिवस कार्यालयीन काम कामाच्या वेळेत करण्यातच शहाणपणा आहे. तरच तुम्ही तुमच्या नवीन नात्यांमध्ये गोडवा आणू शकाल, अन्यथा कामावर होणारा उशीर तुम्हाला भविष्यात महागात पडू शकतो.

रात्रपाळी टाळा

असे होऊ शकते की, तुम्ही अशा कंपनीत काम करत असाल जिथे तुम्हाला तीन पाळयांमध्ये काम करावे लागत असेल आणि लग्नाआधी तुम्ही हे तुमच्या सासरच्या मंडळींना सांगितले असेल आणि त्यांना ते मान्य झाले असेल, तरीही सुरुवातीला तुम्हाला हे समजून घ्यावे लागेल की, तुमचा जोडीदार किंवा तुमचे सासरचे कितीही चांगले असले तरी सुरुवातीला त्यांना तुमचे रात्री उशिरा घरी येणे खटकेल.

त्यामुळे तुमच्या साहेबांशी किंवा तुमच्या व्यवस्थापक अधिकाऱ्यांशी बोला आणि त्यांना आधीच समजावून सांगा की, माझे नुकतेच लग्न झाले आहे, त्यामुळे काही काळ घर आणि नोकरीत ताळमेळ साधणे मला कठीण जाऊ शकते, पण सुरुवातीला काही दिवस मी रात्रपाळी न केल्यास मला माझ्या कुटुंबाला अधिकाधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेणे सोपे जाईल, ज्यामुळे भविष्यात गोष्टींचा ताळमेळ साधणे थोडे सोपे होईल.

कामावरच्या गप्पागोष्टी घरी आणू नका

तुमचा जोडीदार कितीही चांगला असला तरीही कामावरच्या गप्पागोष्टी घरी सांगू नका. तुमचे कुटुंब खूप सहकार्य करत असले तरी तुम्हाला हे समजून घ्यावे लागेल की, हे तुमच्या आईचे घर नाही, जिथे तुम्ही घरी पोहोचताच तुमच्या कामाबद्दल बोलायला सुरुवात करत होता.

कामावरून येताच तुम्ही कधी तुमच्या सहकाऱ्यांबद्दल, कधी साहेबांनी तुम्हाला आज कोणते काम दिले होते त्याबद्दल, कधी तुम्ही कामावर केलेली मौजमजा, कधी तुम्ही उद्या कामावर करणार असणारे काम, वगैरे गोष्टी घरी सांगितल्यामुळे थोडयाच दिवसांत तुमचा जोडीदार आणि कुटुंबातील सदस्यांना अशा गोष्टींचा कंटाळा येऊ लागेल. त्यांना वाटेल की, तुमच्याकडे फक्त कामावरचे बोलण्यासाठीच वेळ आहे. याउलट त्यांच्यासोबत चांगला ताळमेळ साधण्यासाठी कामावरून घरी आल्यानंतर त्यांच्यासोबत चहा प्या, त्यावेळी त्यांच्याकडून काही नवीन गोष्टीं समजून घेण्याचा प्रयत्न तुम्ही करू शकता.

यामुळे तुम्ही तुमच्या कुटुंबातील सदस्यांसोबत दर्जेदार वेळ घालवू शकाल आणि तुमच्या कुटुंबाला तसेच जोडीदारालाही बरे वाटेल की, तुम्ही त्यांच्यासोबत राहण्याचा प्रयत्न करत आहात, कारण नात्यात गोडवा आणि जवळीक दोन्ही बाजूंनी असली पाहिजे. प्रयत्न केवळ एका बाजूने करून चालत नाही.

कुटुंबासोबत वेळ घालवा

तुमचं नवीनच लग्न झाले असेल तर जोडीदार आणि कुटुंबासोबत मौजमजेचे क्षण घालवणे, फिरायला जाणे स्वाभाविक आहे, कारण लग्नाचे सुरुवातीचे दिवसच आयुष्यभर लक्षात राहतात, नाहीतर नंतर माणूस कौटुंबिक जबाबदाऱ्यांमध्ये अडकून जातो. त्यामुळेच लग्नाच्या सुरुवातीच्या दिवसांत अधूनमधून कामावरून सुट्टी घेऊन कधी कुटुंबासोबत बाहेर जेवायला जाण्याचा तर कधी फिरायला जाण्याचा बेत आखा. कधी चित्रपट पाहायला जा.

यामुळे नवीन नातेसंबंध समजून घेण्यासोबतच तुम्हाला तुमच्या जोडीदारासोबत वेळ घालवण्याची संधी मिळेल. जेव्हा कधी तुमचे कुटुंब तुम्हाला त्यांच्यासोबत वेळ घालवायला सांगेल तेव्हा नाही म्हणू नका, तर गोष्टींचे व्यवस्थापन करायला शिका. यामुळे जेव्हा तुम्ही तुमच्या कुटुंबाच्या म्हणण्याचा आदर करता तेव्हा तुमचे कुटुंबीयही तुमच्या प्रत्येक गोष्टीचा आदर करतील, पण हे सर्व प्रयत्न तुम्हाला सुरुवातीलाच करावे लागतील. तरच दोन्ही बाजूंनी समजूतदारपणा निर्माण होईल.

पगाराची किंवा बढतीची बढाई मारू नका

असे शक्य आहे की, तुमचा पगार तुमच्या जोडीदारापेक्षा जास्त असेल किंवा कंपनीतील तुमचे पद खूप मोठे असेल, पण याचा अर्थ असा नाही की, तुम्ही तुमच्या जोडीदारासमोर किंवा घरात तुमच्या पगाराबद्दल किंवा पदाबद्दल सतत फुशारकी मारावी. यामुळे तुम्ही फक्त तुमच्या कुटुंबियांतील कमीपणा दाखवून द्याल.

त्यापेक्षा तुम्ही त्यांना समजून घेणे उत्तम ठरेल, अन्यथा तुमच्या अशा वागण्यामुळे सुरुवातीलाच नात्यांमध्ये कडवटपणा येईल. त्यामुळे लग्नानंतर नोकरी आणि घर यात ताळमेळ साधायचा असेल तर समजूतदारपणे वागा, अन्यथा एकदा नात्यात निर्माण झालेली कटुता आयुष्यभर कायम राहील, जी टाळणे बऱ्याच अंशी आपल्याच हातात असते.

ना सासर तुरूंग ना तुम्ही कैदी

* अनुराधा गुप्ता

प्रेम विवाह असो किंवा ठरवून केलेले लग्न, प्रत्येक मुलीच्या मनात सासर विषयी थोडी भीती असतेच. अनेकदा तर ही भीती काळजीचे रूप धारण करते. पण समस्या तेव्हा निर्माण होते, जेव्हा मुलीच्या मनात सासरच्यांविषयी नकारात्मक दृष्टीकोन तयार होऊ लागतो. अशा स्थितीत कुठलाही आधार नसतानाही मुलगी भावी सासरच्यांमंडळींमध्ये उणिवा शोधू लागते.

मॅरेज काऊंसेलर डॉ. वीरजी शर्मा सांगतात, ‘‘मुलींमध्ये सासरबद्दल भीती असणे स्वाभाविक आहे. पण अनेकदा ही भीती इतकी वाढते की मुलगी स्वत:च काही कल्पना रचून असा विचार करून ठरवून टाकते की सासरचे त्या स्थितीत तिच्यासोबत कसे वागू शकतील. जास्तीत जास्त मुली नकारात्मक विचारच करतात. याची दोन कारणे असू शकतात. पहिले की मुलीला सासरच्या सर्व सदस्यांचे स्वभाव माहीत असावेत व दुसरे हे की होणाऱ्या सासरच्यांबद्दल तिला काहीही माहीत नसावे.’’ दोन्हीही परिस्थितीत वेगवेगळ्या प्रकारच्या चिंता तिला घेरून टाकतात. अशा काही चिंतांमधून कसा मार्ग काढावा यासाठी काही उपाय…

स्वत:ला व्यक्त न करू शकण्याची भीती

हे तर स्पष्टच आहे की सासरची जागा आणि माणसे दोन्ही मुलीसाठी अनोळखीच असतात. अशावेळी प्रत्येक मुलीला सासरच्या कुठल्याही सदस्याकडे आपल्या इच्छा, समस्या आणि भावना व्यक्त करण्यासाठी संकोच वाटतो. उदाहरण म्हणून एका नववधूचा चेहरा पाहण्याच्या विधीबद्दल बोलायचे झाले तर या विधिमध्ये काही कमतरता आहेत तर काही लाभसुद्धा आहेत. त्यातील लाभ हा आहे की घरातील नवी सदस्य झालेल्या नववधूला भेटण्याची, ओळख करून घेण्याची संधी सर्व नातेवाईकांना मिळते, तर उणीव अशी की दमलेली वधू लोकांच्या त्या गर्दीत स्वत:ला असुरक्षित समजू लागते.

या विधीव्यतिरिक्त असेही काही प्रसंग येतात, जेव्हा मुलगी तिच्या मनातील भावना सासरच्यांसमोर व्यक्तही करू शकत नाही आणि निराशेसह त्यांच्या म्हणण्यानुसार मान डोलावत राहते. डॉ. वीरजी याबाबत सांगतात, ‘‘लग्नाच्या सुरूवातीच्या दिवसात ही समस्या प्रत्येक मुलीला असते. पण ही काही कायमस्वरूपी नसते. पहिली बाब म्हणजे आपल्या मनातील बोलणे हा काही गुन्हा नाही. जर योग्य पद्धतीने आपले म्हणणे सर्वांसमोर मांडले तर सर्वजण त्याला पाठिंबा देतात. सासरच्यांसमोर हळूहळू खुलण्याचा प्रयत्न मुलीला स्वत:लाच करावा लागतो. यात तिला कोणी मदत करू शकत नाही.’’

स्वातंत्र्य हिरावले जाण्याची भीती

लग्नाआधी प्रत्येक मुलीच्या मनात हा प्रश्न नेहमी येतोच की लग्नानंतरही सासरी माहेरच्याप्रमाणे स्वातंत्र्य मिळेल का? डॉ. वीरजी सांगतात, ‘‘लग्न नव्या नात्यांचे मिलन आहे. बंधन नाही. नव्या नात्यांच्या काही अपेक्षाही असतात आणि त्या पूर्ण करणे गरजेचे आहे. कारण नात्यांचे बंध एकमेकांना समजून आणि एकमेकांच्या अपेक्षा पूर्ण केल्यानेच घट्ट होतात. ही जबाबदारी फक्त मुलीचीच नसते. सासरचेही मुलीच्या आवडी निवडीचा विचार करतात म्हणून स्वत:ला सासरी कैदी समजू नये.’’

अनेकदा मुलींना याबाबत सतत भीती वाटत असते की सासरी आवडीचे जेवण, कपडे, फिरणे या सर्वांवर बंधने आणली जातील. इतकंच नव्हे तर काही करण्याआधी सासू सासऱ्यांची परवानगी घ्यावी लागेल आणि मोठ्यांची परवानगी घ्यायला हरकत काय आहे? माहेरीसुद्धा मुली काही करण्याआधी आईवडिलांना विचारतातच आणि हे फक्त मुलींबद्दलच नाही तर प्रश्न अधिक अनुभव आणि कमी अनुभव असण्याचा आहे. सासू सासऱ्यांना मुलीपेक्षा अधिक अनुभव असतो. एखाद्या अनुभवावरूनच ते एखादे काम काम कर अथवा नको करू असे म्हणत असतील तरी यात तुमचे भलेच आहे. ही बाबही लक्षात ठेवा, जर सुनेने तिच्या निर्णयांमध्ये सासरच्यांना सहभागी करून घेतले तरच तेसुद्धा प्रत्येक कामात तिच्या मताला महत्त्व देतील.

घरातील काही नियम असतात त्यांना अनाठायी म्हणणे चुकीचे ठरेल. नियमांचे पालन केल्याने जीवनशैली शिस्तप्रिय बनते. हे नियम घरातील प्रत्येक सदस्यासाठी सारखेच असतात. म्हणून हे वैयक्तिक पातळीवर घेऊ नये. अशाच प्रकारे सासर म्हणजे तुरूंग आहे व प्रत्येक वेळी तिथल्या कैदेतून बाहेर पडण्याचा विचार करू नये. कारण हा विचार जर केलात तर तुम्हाला सून म्हणून सासरी कधीच स्वत:ची जागा निर्माण करता येणार नाही.

कुटुंबातील व्यक्तींच्या हस्तक्षेपाची काळजी

‘भांड्याला भांडे लागणारच’ ही म्हण गृहस्थ जीवनाला अगदी साजेशी आहे. कुटुंब एका व्यक्तीने बनत नाही तर अनेक व्यक्ती एकत्र आल्याने कुटुंब बनते. ज्या घरात ४-५ लोक असतात, तिथे परस्परांमध्ये सल्लामसल्लत करूनच प्रत्येक काम केले जाते. याला हस्तक्षेप समजण्याची चूक करू नये. कधी असेही होऊ शकते की तुमच्या सल्ल्याविरोधात काही निर्णय घेतले जातील, पण त्यात इतर कुटुंबीयांची सहमति असू शकेल. याला कुटुंबीयांचा हस्तक्षेप म्हणू शकत नाही. जेव्हा मुली माहेरी असतात, तेव्हा आईवडिलांनी घेतलेल्या हरकती त्यांना हस्तक्षेप वाटत नाहीत. कारण तिथे त्यांचे नाते भावनात्मक असते. सासरच्यांशी भावनात्मक रितीने जोडण्यात थोडा वेळ लागतो. म्हणून त्यांची प्रत्येक बाब हस्तक्षेप वाटतो.

पण अनेकदा सासरी काही लोक नव्या सुनेवर वचक ठेवण्यासाठी तिच्या प्रत्येक कामात हस्तक्षेप करतात. अशा लोकांपासून थोडे अंतर ठेवावे. जर सासूसासऱ्यांची गोष्ट असेल तर त्यांच्यात आणि तुमच्यात एक सीमा रेषा आखावी. त्यांचे जे बोलणे सहज सोपे वाटेल ते ऐकले जाऊ शकते, ते जरूर ऐकावे. पण जे स्विकारार्ह नसेल तर आदराने त्यांना स्पष्ट नकार द्यावा.

अनैच्छिक जबाबदाऱ्या पेलण्याचे ओझे

नव्या नात्यांसोबत नव्या जबाबदाऱ्याही सांभाळाव्या लागतात हे स्विकारा. पण काही नाती मनापासून सांभाळण्यास थोडा त्रास होतो. अशा नात्यांमध्ये संबंधित जबाबदाऱ्या जोपासणे ओझे वाटू लागते. विशेषत: नणंद आणि जाऊ यांच्यातील कडू गोड नात्यांच्या गोष्टींनी कल्पनांनी मुली आधीच भांबावलेल्या असतात. उरलीसुरली कसर टीव्हीवरील सासूसुनांच्या भाडणांच्या आणि घरगुती वादाच्या मालिकांनी भरून काढलेली असते. मग मुलींच्या मनात नणंद, जाऊ व सासूच्या त्याप्रमाणे प्रतिमा निर्माण झालेल्या असतात.

पण वास्तविक ही नाती निभावणे इतकेही कठिण नसते. हे स्पष्टच आहे की पतिशी संबंधित सर्व जबाबदाऱ्या पूर्ण करण्याचा उत्साह मुलींमध्ये असतो. पण सासरच्या सदस्यांबद्दल मात्र तो नसतो आणि नकारात्मक विचार चांगल्यालाही वाईट बनवू शकतात. नणंद, जाऊ आणि सासू सासरी नव्या सुनेसाठी सर्वात जास्त महत्त्वाच्या ठरू शकतात. ही नाती रूसव्या-फुगव्यांची आहेत खरी, पण ही नसतील तर गृहस्थ जीवन फिके आहे.

जीवनशैली बदलण्याची भीती

आयुष्याच्या प्रत्येक टप्प्यावर एका नव्या बदलाचा सामना करावा लागतो. लग्नानंतर स्त्रिया आणि पुरूष दोघांच्याही आयुष्यात अनेक बदल घडून येतात. पण मुलींना लग्नाआधीच याबद्दल खूप भीती असते. याचे मुख्य कारण आहे वडिलांचे घर साडून पतिच्या घरी जाणे. सर्व घरातील नियम कायदे वेगळे असतात, राहणीमान वेगळं असतं. यामध्ये स्वत:ला सामावून घेणे प्रत्येक मुलीसाठी अवघड असतं.

घरात एका वेगळ्या वातावरणातून आलेल्या नव्या सूनेसोबत ताळमेळ बसवणं सासरच्यांसाठीही सोपं नसतं. आपल्या घरातील वातावरणामध्ये सुनेला सामावून घेणं हे सासरच्यांसाठीही एक आव्हान असतं. पण उभय पक्षांनी जर सोबत मिळून पुढे पाऊल टाकलं तर हे बदल चांगले वाटू लागतात.

अशाचप्रकारे सासर आणि सासरच्यांशी संबंधित अनेक बाबी असतात, ज्या लग्नाच्या आधीच मुलींना नकारात्मक विचार करायला भाग पाडतात. पण अशा नकारात्मक विचारांनी नव्या नात्यांची सुरूवात केली तर वाईट परिणामच दिसतात. म्हणून सकारात्मक विचार करावा. मग तुम्हाला अशक्य परिस्थितीमध्येही प्रकरणे सोडवण्याचा मार्ग मिळेल आणि सासरच्या प्रत्येक सदस्यांसोबत ताळमेळ बसवणे सोपे होऊन जाईल.

अनलिमिटेड कहानियां-आर्टिकल पढ़ने के लिएसब्सक्राइब करें